Het CDA is op zoek naar een nieuw verhaal en een standvastige koers die een verbinding weet te maken met de moderne tijd. Altijd dezelfde reactie bij het CDA als de peilingen of nog erger de verkiezingsuitslag desastreus zijn. Op 12 januari 2012 stond het CDA op 15 zetels in de peiling van Synogate. Bij Maurice de Hond komen de Christen Democraten niet verder dan 12 zetels. Tip aan het CDA: alleen een mediagenieke leider helpt!
De klap van 1994
In 1994 kreeg het CDA rake klappen. Bij die verkiezingen met Elco Brinkman als lijsttrekker verloor het CDA 20 zetels, van 54 naar 34 zetels. Ze zochten toen hun heil in een nieuw echt christen democratisch verhaal. Diverse werkgroepen gingen aan de slag om het gedachtegoed van het CDA opnieuw uit te vinden. Ondertussen oppositie voeren tegen Paars (VVD, PvdA en D66). Het eerste resultaat was opnieuw 5 zetels verlies in 1998. Het Paarse kabinet sloeg enorm aan. De VVD ging in 1998 de verkiezingen in met de boodschap ‘door met Paars, maar een beetje blauwer’. De PvdA ging de verkiezingen in met: ‘door met Paars, maar mag het nog een beetje roder’. En D66 vergat om de kiezer een beetje meer groen te vragen. Gevolg: VVD en PvdA wonnen beide heel veel zetels ten kosten van D66 en het CDA. Het CDA dacht in 2002 dat de herbezinning weliswaar wat langer geduurd had dan gepland, maar dat het zijn vruchten had afgeworpen. In 2002 won Jan Peter Balkenende 14 zetels (29 naar 43). Dat was een grote misvatting. Tenminste 10 van de 14 zetels was een tijdelijk cadeautje door de moord op Pim Fortuyn. Het CDA heeft die zetels helemaal niet gewonnen op eigen kracht, maar ze hebben gefungeerd als een tijdelijke uitwijkplaats. En die uitwijkplaats heeft vervolgens behoorlijk lang geduurd. Daardoor dacht het CDA dat het om blijvende aanhang ging. Balkenende heeft in 2003 (logisch, een jaar na de vorige verkiezingen) de zetels weten te behouden, maar ook in 2006. Pas in 2010 zette de neergang vanaf de jaren 90 door. In 2010 van 41 naar 21 zetels. En nu in de peilingen bijna weer gehalveerd. Dankzij de moord op Fortuyn is het CDA nog even een grote partij geweest!
**
De leider**
Vanaf de jaren negentig worden verkiezingen door twee elementen: de mediagenieke leider en de afrekencultuur. Bij iedere verkiezing wordt er met een partij afgerekend. Het CDA had dat in 1994 en in 2010. De PvdA had dat in 2002 met de dramatische optredens van Ad Melkert in de Fortuyn tijd. Na de roemloze aftocht van Melkert stond Wouter Bos klaar. Een mediagenieke leider die onmiddellijk de PvdA in 2003 van 23 naar 42 zetels hielp. Jan Marijnissen van de SP is ook een mediagenieke leider. Agnes Kant heeft vervolgens gefaald, maar Emile Roemer heeft het weer en zie de peilingen. Geert Wilders van de PVV heeft het. D66 heeft altijd geprofiteerd van mediagenieke leiders: Hans van Mierlo en Jan Terlouw en nu een beetje Alexander Pechtold. In de volgorde der dingen komt de afrekening eerst. Na het succes van Terlouw kwam in 1982 de afrekening door deelname aan het kabinet met het CDA toen de PvdA er uit stapte. Bij D66 en de PvdA is altijd sprake van communicerende vaten. Als het niet goed gaat met de PvdA, dan profiteert D66. Doet de PvdA het goed, dan moet D66 genoegen nemen met een beperkte omvang. De PvdA gaat onder Job Cohen heel slecht en zie de groei van D66 in de peilingen. Tussen 1986 en 2002 verdeelden deze 2 partijen zo’n 60 zetels, nu verdelen ze zo’n 40 a 50 zetels. Als het CDA nog wil terugvechten tegen een neergang die in 1994 is ingezet dan moeten ze met een aansprekende leider komen. Kiest de partij voor een inhoudelijke discussie dan gaan ze verder onderuit. Dan zal blijken dat het huidige CDA veel te veel politieke meningen onder één noemer probeert te houden. Alleen een mediagenieke leider weet te voorkomen dat die verschillen aan de oppervlakte komen. Gaat CDA-voorzitter Ruth Peetoom enthousiast verder met een strategisch beraad en veel discussie over de inhoud dan valt eerst de achterban op afstand af en daarna zullen de actievere CDA’ers hun heil elders gaan zoeken. Dan blijven Ad Koppejan en Kathleen Ferrier alleen over. Zijn ze opeens geen dissident meer!
13 januari 2012
