Het wordt nu zo vaak geroepen dat de kans groot is dat 50% of 60% van de Griekse schuld zal worden afgestempeld. Als dat gebeurt, wie zal er dan moeten bloeden? Een aantal Griekse banken hebben Griekse staatspapieren, maar ook een aantal Franse en Duitse banken.
Zouden die plotseling waardeloze staatsobligaties hebben, dan komen ze acuut in financiële problemen. Ze hebben dan te weinig tegoeden staan tegenover hun uitleningen. Zou het bekend worden om welke banken het gaat zal er snel een bankrun ontstaan door de achterblijvers. Binnen een paar minuten kunnen die banken failliet zijn. Tenzij de overheden onmiddellijk helpen bij herkapitalisatie. Maar dan moeten de Duitse en Franse overheid bijspringen. De Duitse overheid kan dat wel aan, maar of de Franse overheid het aan kan is zeer de vraag. De Franse overheid moet weer geld lenen voor die herkapitalisatie. En dat komt op een moment dat de Franse kredietwaardigheid onder druk staat. Maar misschien hebben de Duitse en Franse bank wel op tijd een CDS (Credit Default Swap) afgesloten op de Griekse staatsobligaties. De verzekering helpt hun om het grootste deel van het probleem op het bordje te leggen van een verzekeringsmaatschappij of andere financiële instelling die misgegokt heeft. En hoe moeten de Griekse banken de strop van afstempeling opvangen? Voor een deel uit het verhoogde noodfonds?
Gevolgen van afstempeling
Wat wordt Griekenland beter van de afstempeling? De schuld wordt gehalveerd. De rente op 10 jaars staatsobligaties wordt lager, maar dat effect van lagere rente treedt ook op als de Eurozonelanden kiezen voor een gezamenlijke financiering van de begrotingstekorten en staatsschulden. Met de schuldsanering zal het begrotingstekort nauwelijks beter worden. De Grieken moeten eerst het begrotingstekort dicht zien te krijgen. Gebeurt dat niet blijft de staatsschuld oplopen. Als Europa de Grieken zou helpen met de financiering van de staatsschuld zou een rente van 4% mogelijk moeten zijn.
Twee scenario’s
Wanneer zijn de Grieken beter af: bij handhaving van de huidige schuld en een langjarige financiering tegen een lage rente op basis van Europabrede financiering of halvering van de schuld en zelfstandig geld lenen op de financiële markten? En wat is voor de overige Eurolanden beter?
Als de Griekse regering geld wil lenen op de financiële markten dan betaalt Griekenland momenteel zo’n 24% rente. Stel de staatsschuld wordt gehalveerd en de Grieken moeten voor de overgebleven lening weer naar de financiële markten, wat zouden ze dan aan rente moeten betalen? Zouden de financiële markten onmiddellijk teruggaan naar 4%, 5% of 6%? Of zal het eerst blijven steken op 8%, 9% of 10%? Of zou Griekenland de rest kunnen financieren via het noodfonds tegen 4%? Als de Eurozonelanden kiezen voor een gezamenlijke financiering van begrotingstekorten en staatsschulden dan moet een rentepercentage van 4% haalbaar zijn voor alle landen. De huidige schuld van Griekenland kost dan aan jaarlijkse rente: 305 miljard euro x 4% rente = 12,2 miljard euro. In scenario 2 wordt de schuld gehalveerd, maar moet wellicht het overgebleven deel gefinancierd worden tegen 8%. De jaarlijkse rentekosten worden dan: 152,5 miljard euro x 8% rente = 12,2 miljard euro. De Grieken worden er niet beter van, maar de Fransen en Duitsers veel slechter en misschien gaat er een Griekse bank kopje onder! En stel je voor dat die Griekse bank nog een heleboel verbindingen heeft met andere financiële instellingen, dan zou de ramp weleens niet te overzien zijn.
Michiel Verbeek, 25 oktober 2011
