Dinsdag 16 augustus zal de Tweede Kamer spreken met minister president, Mark Rutte en minister van Financiën, Jan Kees de Jager, over de financiële problemen in Europa. De Tweede Kamer zal het kabinet moeten oproepen om met hele concrete voorstellen te komen om in Europees verband de euro te redden en een nieuwe economische crisis te bezweren. Het kan nog net, maar veel langer kan de politiek niet passief aan de kant blijven. Door het te trage optreden van de afgelopen maanden en de te halfslachtige maatregelen zijn al diverse mogelijke aanpakken verkeken!.
Excuses Rutte
Het debat zal ongetwijfeld eerst gaan over de uitspraken van Mark Rutte over de steunbedragen aan Griekenland. Als het moet gebeuren, doe het dan snel. Er zijn belangrijkere onderwerpen te bespreken. Wat gaat er gebeuren als het fout loopt? En wat is de beste oplossing om te voorkomen dat het fout gaat? Volgens mij zijn er drie scenario’s.
Scenario 1: EU komt niet met aanvullende maatregelen
De Europese Gemeenschap houdt het huidige noodfonds in stand en hoopt dat de financiële markten tot rust komen. Er is nog een beperkt budget beschikbaar voor steun aan bijvoorbeeld Griekenland, Spanje, Portugal en Italië. Alle EU landen gaan door met stevige bezuinigingsprogramma’s. Wat zal er dan gebeuren? De kans is groot dat Griekenland bezwijkt aan de funeste combinatie van een hoge schuldenlast, een hoge rente op staatsobligaties voor de financiering van de schulden en een hoog begrotingstekort. De financiele markten zullen benauwd worden voor de mogelijkheden van terugbetalen van leningen in Spanje, Portugal en Italië. Gevolg: rentes op de staatsobligaties gaan omhoog. De ECB (Europese Centrale Bank) heeft al staatsobligaties gekocht, maar kan daar niet mee doorgaan. De glijvlucht naar beneden is ingezet. Een diepe economische crisis is onafwendbaar. Dieper dan de crisis van 2008. Toen konden de overheden de eerste klappen opvangen en kreeg de reële economie de mogelijkheid om langzaam te herstellen. Gaat het nu mis dan hebben en consumenten, en bedrijven en de overheid problemen. Er is geen partij over in de economie om een impuls te geven om uit de crisis te komen! Alleen tijd kan dan de ontstane wond helen!
Scenario 2: De EU verhoogt het noodfonds tot 1.500 miljard euro
Het idee achter het verhogen van het noodfonds is dat alleen met een heel groot bedrag grote economieën die in de problemen raken geholpen kunnen worden. Iedereen denkt dan aan Spanje en Italië. Een paar maanden geleden zou dit de financiële markten een stuk meer rust hebben gegeven, maar het zal nu niet meer afdoende zijn. De wereld is in de afgelopen maand ingrijpend veranderd. De Verenigde Staten heeft politieke onmacht getoond in de kwestie van het schuldenplafond. De Verenigde Staten is de hoogste kredietwaardigheid kwijtgeraakt en de FED (Amerikaanse Centrale Bank) heeft geprobeerd de financiële markten te paaien door voor de komende twee jaar een hele lage rente te garanderen. Dat laatste besluit is zeker positief ontvangen, maar haalt niet alle zorgen weg van de twee negatieve ontwikkelingen. Als na Griekenland, Ierland en Portugal ook Spanje en Italië geholpen moeten worden dan is de kans groot dat Frankrijk als volgende grote land in de problemen zal komen. En dan is 1.500 miljard niet genoeg. Griekenland heeft een schuld van 307 miljard euro. Ze hebben inmiddels 159 miljard euro aan steun ontvangen. Spanje heeft een schuld van 596 miljard euro. Italië heeft een schuld van 1.719 miljard euro en Frankrijk 1.473 miljard euro. Spanje, Italië en Frankrijk samen hebben een schuld van 3.788 miljard euro. Met dit soort bedragen is het noodfonds snel op. Dan blijft er waarschijnlijk niets over als België aan de beurt is.
Scenario 3: Een begrotingsunie en Euro-obligaties
De politiek van de kleine stapjes werkt niet meer. De onzekerheid daarvoor in de wereld is te groot geworden. De twee grootste economische machten van de wereld (Verenigde Staten en Europa) zitten in de problemen. Het vierde economische blok in de wereld is Japan en ook die staat er niet zo best voor. Die hebben een fors begrotingstekort en een staatsschuld van meer dan 220% van het Bruto Nationaal Product (BBP). Ze kunnen alleen nog wel steeds makkelijk geld lenen! Ter vergelijking: Griekenland is met ruim 142% de koploper in Europa. Alleen in de op twee na grootste economische macht, China, gaat het nog voorspoedig. Waar moeten partijen op de financiële markten hun heil zoeken? Al het geld naar China? Alles in goud? Lijkt me niet verstandig. De goudbubble is al bezig zich op te blazen! Voor Europa betekent scenario 3 dat alle begrotingstekorten op één hoop gegooid worden en dat de ECB voor die gezamenlijke schuld euro-obligaties gaat uitgeven. De Europese landen kunnen dan allemaal voor een redelijke rente geld lenen bij de ECB. Voorts krijgt de Europese Commissie er de taak bij om het begrotingsbeleid in de Europese landen die gebruik maken van de aantrekkelijke leningen van de ECB te sturen. In deze nieuwe taak van de Europese Commissie zal de grootste economie van Europa, Duitsland, een zeer belangrijke rol moeten krijgen.
Waarom werkt scenario 3 wel en scenario 2 niet?
In scenario 2 zullen de financiële markten onrustig blijven. Speculanten houden goede mogelijkheden om steeds aanvallen te richten op de zwakste landen. In scenario 3 zal dat niet het geval zijn. Europa laat als grootste economische macht in de wereld zien dat ze een eenheid vormen. De financiële markten kunnen tot rust komen bij zo’n keihard politiek statement!
Duitsland en Nederland moeten ‘om’
Duitsland en Nederland hebben tot nu de verdere eenwording van Europa tegengehouden. Zij weten dat hun financieringsmogelijkheden duurder gaan worden, maar uiteindelijk zullen ze moeten afwegen: meer rente betalen op staatsschulden of het risico nemen van een diepe crisis in de Eurozone. Dan kan de keuze niet meer zo moeilijk zijn. Als die Europese crisis uitbreekt zullen Duitsland en Nederland meegesleurd worden het moeras in! Duitsland en Nederland zijn veel te afhankelijk van de andere Europese landen. Nemen ze de gok toch, gaan ze alsnog nat als blijkt dat veel banken in Duitsland en Nederland staatsposities hebben in Spanje, Italië en Frankrijk. Die posities zullen afgewaardeerd moeten worden en dan komen Duitsland en Nederland via die weg in een diepe recessie.
Michiel Verbeek, 14 augustus 2011
P.s. De genoemde cijfers komen van www.tradingeconomics.com.
Ik heb dit bericht gestuurd aan:
