Januari voelde als zo’n maand waarin het nieuws niet alleen gebeurt, maar ook zichtbaar maakt hoe macht werkt: via diplomatieke uitwegen, via instituties die onder druk staan, via cijfers die opeens wél worden erkend, en via gewone mensen die – soms letterlijk – tussen de raderen belanden. Onder de losse koppen uit de krant en nieuwsapps tekent zich één verhaal af: we leven in een tijd waarin het gezag van regels, feiten en afspraken steeds vaker moet concurreren met de logica van spierballen, sentiment en snelheid.

1) De geopolitiek van “een elegante uitweg”

In een NRC-opiniestuk beschrijft Frans Timmermans hoe de draai van Donald Trump rond Groenland waarschijnlijk geen momentopname was, maar het resultaat van meerdere krachten tegelijk: tegenstand in eigen kamp, zenuwen op de beurs, peilingen, en een Europa dat “ruggengraat” toont. Misschien was er nooit één “doorslaggevende” oorzaak—en misschien was het plan zelfs nooit zo hard als het klonk. In die lezing krijgt Mark Rutte een rol die goed past bij deze tijd: niet de held die iemand bekeert, maar de pragmaticus die iemand een uitweg biedt voordat escalatie een eigen leven gaat leiden. Dat is geen romantisch diplomatiek succesverhaal, maar eerder crisismanagement in een wereld waar een “misrekening” ineens een internationale kettingreactie kan worden.

2) Gaza: wanneer cijfers politiek worden

Het nieuws dat Israëlische media meldden dat het Israëlische leger uitkwam op circa 70.000 Palestijnse doden in de oorlog in Gaza was om meer redenen schokkend dan het getal zelf. Het was namelijk de eerste keer dat er vanuit die hoek een indicatie kwam die in de buurt ligt van het dodental dat al langer door het (door Hamas bestuurde) gezondheidsministerie in Gaza wordt bijgehouden—cijfers die Israël eerder juist betwistte. Tegelijk is er nuance: volgens Reuters werd later ook gezegd dat dit niet per se “officiële data” zijn, maar een schatting die in een briefing rondging. Daarbovenop schuurt het staakt-het-vuren. UNICEF meldde dat sinds het bestand in oktober 2025 meer dan 100 kinderen zijn gedood—gemiddeld één per dag—juist in een periode die bedoeld is om de wapens te laten zwijgen. En op één van de bloedigste dagen sinds het bestand werden elf Palestijnen gedood, onder wie drie journalisten en twee 13-jarige jongens. In januari 2026 werd daarmee pijnlijk duidelijk: in oorlogen is informatie (wie telt, wie gelooft, wie erkent) bijna net zo strategisch als terreinwinst.

3) De rechtsstaat onder druk: Toeslagen en Bonaire

Twee Nederlandse dossiers laten zien hoe “de rechtsstaat” geen abstract begrip is, maar concreet wordt op het moment dat iemand stukken opvraagt of bescherming eist. Er dook een intern memo op over de Dienst Toeslagen waarin staat dat er een interne werkafspraak bestaat om “eventueel aanwezige informatie/stukken” níet te verstrekken aan gedupeerde ouders—terwijl het memo zelf erkent dat dit botst met wettelijke verplichtingen (en in beroep niet houdbaar is). Dat is meer dan een procedurekwestie. Het gaat om iets fundamentelers: wie controleert de overheid, als de overheid informatie die aan besluiten ten grondslag ligt bewust achterhoudt? Januari laat hier een ongemakkelijke waarheid zien: na een groot schandaal kan een systeem nog steeds reflexen houden die haaks staan op transparantie.

Daartegenover stond een uitspraak van de Rechtbank Den Haag in een zaak van Greenpeace en inwoners van Bonaire: de Staat doet onvoldoende om inwoners te beschermen tegen klimaatrisico’s en behandelt Bonaire zonder goede reden anders dan Europees Nederland—in strijd met mensenrechten (EVRM). Waarom dit zo groot is: het verplaatst klimaatbeleid van “ambitie” naar plicht, en van “later” naar nu. In januari werd klimaatadaptatie daarmee niet alleen een technisch of politiek vraagstuk, maar ook een juridisch afdwingbare verantwoordelijkheid.

4) Amerika in beweging: harde hand, harde tegenreactie

De Verenigde Staten komen deze maand in meerdere gedaanten voor in mijn notities: als geopolitieke motor, maar ook als binnenlands kruitvat. In Minnesota leidde het optreden van ICE (de Amerikaanse immigratie- en douanedienst ) tot groeiende protesten, nadat bij ICE-operaties burgers werden doodgeschoten. Gouveneur Tim Walz sprak van een “ziekmakend incident” en riep Trump op te stoppen; Trump reageerde door Walz te verwijten dat hij oproept tot “opstand”. 

Tegelijk zie je de tegenbewegingen: de jonge Texaanse Democraat James Talarico die letterlijk campagne voert “van onderop”, met speeches op straat en op sociale media—politiek als podium én als gemeenschap. En in New York City werd Zohran Mamdani begin januari ingezworen als burgemeester, een signaal dat progressieve stadsagenda’s (wonen, ov, bestaanszekerheid) ook bestuurlijke macht kunnen krijgen. 

Januari liet daarmee een Amerika zien dat op twee snelheden tegelijk draait: verharding van staatsmacht én heruitvinding van grassroots-politiek.

5) Technologie, economie en het dagelijks leven: van AEX tot stapelkorting

Niet alles ging over oorlog en politiek. Juist daarom zijn sommige “kleine” nieuwsfeiten zo veelzeggend: ze tonen hoe systemen in het dagelijks leven landen.

• De Nederlandse AEX tikte voor het eerst de 1000 punten aan—een symbolische mijlpaal die laat zien hoe hard tech- en groeiverhalen nog steeds doorwerken, zelfs in onzekere tijden. 
• Lidl stopte met stapelkortingen (“1+1 gratis”) om prijzen transparanter te maken—en kreeg bijval van de Consumentenbond. Het gaat over meer dan marketing: het is een discussie over verleiding, schijnvoordeel en vertrouwen in een tijd van hoge kosten. 
• In de energietransitie werd zichtbaar hoe snel infrastructuur kan kantelen: Nederland installeerde in 2025 ongeveer 1,5 GWh aan batterijen (opslag), met verwachtingen van verdere snelle groei volgens Dutch New Energy Research. Dat soort getallen klinkt technisch, maar raakt aan een heel concreet vraagstuk: wie heeft straks stroom als iedereen tegelijk kookt en laadt? 
• En op het wereldtoneel: BYD (het Chinese Build Your Dreams) passeerde Tesla in wereldwijde verkoopcijfers van elektrische auto’s over 2025—een klein feit met grote geopolitieke schaduw (industriepolitiek, handel, technologische dominantie). 

6) Sport als tegenverhaal: records en doorbraken

Tussen al het zware nieuws zaten ook momenten die bijna ouderwets aanvoelen: menselijk kunnen, publiek enthousiasme, het idee dat vooruitgang ook simpelweg mooi kan zijn.

• Sander Eitrem reed als eerste man onder de zes minuten op de 5000 meter: 5:58,52, een wereldrecord. 
• En in het tennis bereikte de jonge Learner Tien de kwartfinale van de Australian Open door Daniil Medvedev overtuigend te verslaan. 

Het zijn geen escapistische voetnoten: ze laten zien dat mensen, zelfs in een gespannen tijd, blijven zoeken naar collectieve vreugde en verhalen die niet alleen over crisis gaan.

7) Hoop op betere politiek: Kabinet Jetten

D66, CDA en VVD is het gelukt om binnen 93 dagen een coalitieakkoord te presenteren  voor hun minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten. D66 viert dit jaar de zestigste verjaardag met de komst van de eerste D66 premier. Een mijlpaal in de geschiedenis van de partij. Er ligt een stevig programma als inzet. In de Tweede- en Eerste Kamer zullen de nieuwe ministers de dialoog moeten aangaan met de oppositie. Met wisselende meerderheden moeten besluiten worden genomen. Het vergt veel stuurmanskunst van de ministers. Het zal voor de Tweede Kamer even wennen zijn dat ze opeens veel meer invloed hebben op het beleid.

Epiloog: wat januari 2026 eigenlijk vertelde

Als je al deze losse nieuwsnotities als één maandfilm terugspoelt, zie je een patroon:

1. Macht zoekt ruimte (diplomatiek, militair, economisch).
2. Instituten moeten bewijzen dat ze nog werken (rechtbank, transparantie, internationale afspraken).
3. Samenlevingen reageren (protest, nieuwe politieke stemmen, juridische acties).
4. Het dagelijks leven blijft de toetssteen (prijzen, zorg, energie, zekerheid).
5. Betere politiek onder leiding van Rob Jetten.

Januari 2026 was daarmee geen gewone nieuwsmaand, maar een meetmoment: hoeveel draagkracht hebben feiten, regels en menselijke waardigheid nog, als de druk oploopt?

Michiel Verbeek

Arjen Lubach had op maandag 2 februari weer zijn eerste show na de winterstop. Hij was erg geschrokken van de maand januari en de snelle opeenvolging van gebeurtenissen. Dat leverde dit plaatje op: