Michiel Verbeek

12 apr

Op verzoek van het Burgercomité Haren heb ik een verklaring over de Harense financiën gestuurd naar het Gerechtshof Leeuwarden voor het kort geding in hoger beroep op 12 april 2017.

 

Hier volgt de brief:

Aan: het Gerechtshof te Leeuwarden

Zaak: Burgercomité Haren tegen de Provincie Groningen inzake het herindelingsadvies over Groningen, Haren en Ten Boer

Datum: 25 maart 2017

Geacht Gerechtshof,

Ik was wethouder van o.a. Financiën van de gemeente Haren in de periode 1994-2002 en sinds april 2014 ben ik opnieuw wethouder in de gemeente Haren met in portefeuille het Sociaal Domein, Onderwijs, Duurzaamheid, ICT-beleid, Bestuurlijke Toekomst van Haren en het bouwplan Dilgt Hemmen en Essen (DHE).

Bij deze wil ik graag een verklaring afleggen over de financiële situatie van de gemeente Haren.

In het verleden was de gemeente Haren altijd een rijke gemeente. Een gemeente die ook altijd ‘potjes’ had voor plotseling opkomende uitgaven. Eind vorige eeuw en begin van deze eeuw werd het financiële beleid strakker en transparanter. Geen ‘potjes’ meer als stille reserves en zeker geen belastingverhoging als er genoeg middelen zijn. In de jaren tussen 2006 en 2014 zijn de financiële problemen ontstaan. Door de combinatie van onvoldoende strak financieel beleid en pech door de financiële crisis in de periode 2009 tot 2013.

Nog voor het aantreden van het huidige college van D66, Gezond Verstand Haren en CDA, ontstond er in de gemeenteraad van Haren consensus over de noodzaak van orde op zaken stellen. Er was een breed besef dat de schuldenpositie van Haren verbeterd zou moeten worden. Het college dat in april 2014 aantrad is daar mee begonnen. In de rapporten van B&A en Deloitte werd aangegeven dat er vanaf 2014 een goede lijn is ingezet, maar uit de rapporten bleek ook dat zij het verbetertraject te weinig vonden en dat het niet snel genoeg ging. Uit het rapport van het COELO bleek dat de gemeente Haren in het verleden keuzes heeft gemaakt, die tot een verslechterde financiële positie hebben geleid, en dat goed financieel beleid de gemeente ook weer op het goede spoor kan krijgen. Er zijn volgens het COELO geen sociaaleconomische factoren, die de gemeente financieel in de klem houden. Het tij is met eigen beleid te keren!

In de meerjarenbegroting 2017-2020 heeft de gemeente Haren aangegeven hoe de versnelling en de intensivering zijn aangebracht. Een combinatie van bezuinigingen, lastenverzwaring en heldere financiële afspraken zorgen voor de verandering. De kernboodschap van de rapporten van Deloitte en COELO was: ‘Versterk de financiële huishouding door het vergroten van de algemene reserve’. Dat betekent incidentele baten niet direct gebruiken ‘voor leuke dingen voor de mensen’, maar gebruiken om de algemene reserve te versterken. Maar dat is niet genoeg. Je weet immers niet van tevoren welke incidentele baten er komen en er komen ook altijd incidentele tegenvallers. De aanvullende opdracht is overschotten begroten en realiseren. De jaarrekeningen voor de komende jaren moeten een overschot laten zien. En die overschotten gaan dan naar de algemene reserve. De gemeente Haren heeft een realistische meerjarenbegroting opgesteld met een toevoeging aan de algemene reserve van 7,6 miljoen euro in 2020 (omvang jaarlijkse begroting ca. 50 miljoen euro). Daarmee wordt de algemene reserve op een meer dan acceptabel niveau gebracht. De solvabiliteitsratio komt dan uit op 26%. De gemeente Haren zit dan weer bij de meest financieel solide gemeenten van de provincie Groningen.

Wat is de prijs van het aanscherpen van het financiële beleid?  De gemeentelijke lasten gaan omhoog. Vooral de OZB (Onroerende Zaak Belasting). De afvalstoffenheffing wordt iets lager en het rioolrecht stijgt ook iets. Voor een woning met een waarde van 260.000 euro en 2 bewoners zullen de lasten met ongeveer 45 euro per jaar stijgen. Dat is nog geen 6% stijging. In het gepresenteerde bezuinigingspakket zijn er geen grote, belangrijke voorzieningen geschrapt. En er wordt geprofiteerd van hogere uitkeringen uit het Gemeentefonds. Als het Rijk meer geld uitgeeft, krijgen gemeenten meer geld in het Gemeentefonds (de trap op, trap af systematiek). In het Centraal Economisch Plan 2017 schets het Centraal Planbureau dat er tot 2020 voor het Rijk zo’n 11 miljard euro aan extra bestedingsruimte komt. Dat is gunstig voor gemeenten.

De gemeente Haren heeft het sociaal domein goed voor elkaar en kan zich permitteren om de komende jaren de extra gelden vanuit het Rijk voor dit beleidsonderdeel niet te gebruiken voor uitbreiding van het beleid, maar te gebruiken voor het vergroten van de algemene reserve. Een geruststellende gedachte daarbij is dat de voor het sociaal domein bedoelde gelden niet voor lantaarnpalen worden gebruikt, maar voorlopig worden gespaard. Als ze onverhoopt wel nodig zijn, dan zijn de gelden niet weg!

Er zal een bezuiniging doorgevoerd worden bij de Welzijnsstichting. Dat is mogelijk door slimme nieuwe samenwerkingen te organiseren. Er is een behoorlijk bezuinigingsbedrag ingeboekt voor de screening van alle investeringen en een groot deel van de begrotingsbudgetten zijn met 1% gekort. Realistische efficiencymaatregelen.

Vanaf 2019 zal het sociaal culturele centrum ’t Clockhuys een verbetering in de financiële balans moeten laten zien van 64.000 euro. Dat is heel goed mogelijk door verzelfstandiging en door het centrum commerciëler te laten runnen. Er is een initiatiefgroep betrokken van gebruikers en potentiele gebruikers om deze hervorming vorm te geven. ’t Clockhuys zal in de nieuwe vorm een modern sociaal-culturele ontmoetingsplek in het dorp worden.

De gemeente Haren heeft geen grondexploitaties die als een molensteen om de nek hangen. Integendeel. Het bouwproject DHE levert de gemeente een aanzienlijke winst op. De projecten Nesciopark, Haderaplein en Stationsbuurt hebben alle drie vertragingen opgelopen, maar de toekomst ziet er goed uit. Misschien geen winsten als bij DHE, maar wel een plusje!

Iedereen die beweert dat er hele grote bezuinigingen worden doorgevoerd heeft een ander doel dan het doorgronden van hoe het werkelijk in elkaar zit. De kritiek van de provincie Groningen dat Haren de lasten voor burgers verhoogd, zonder daar extra diensten voor te leveren klopt als een bus. Maar je kunt niet de koek eten en sparen tegelijk. De gemeente Haren zal een aantal jaren financieel scherp aan de wind moeten zeilen. Haren zal geld moeten sparen in de komende begrotingen om de algemene reserve te verhogen. Op die manier wordt een stevige buffer opgebouwd voor tegenvallers. Na 4 jaar is een situatie gecreëerd van financiële soliditeit. Het bestuur van de gemeente Haren en de ambtelijke organisatie zijn zich daarvan bewust en zullen daarnaar handelen.

 

Michiel Verbeek, wethouder in de gemeente Haren

25 maart 2017

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *