Michiel Verbeek

25 okt

Een van de meest interessante gedachtes in het advies van het platform Onderwijs 2032 is dat nu de verbreding en verdieping van het basispakket gedicteerd wordt door de vervolgopleiding. Als het aan het platform ligt, dan zal de verdieping en de verbreding meer gericht zijn op competenties en wensen van leerlingen.

In dit artikel behandel ik de hoogtepunten uit het advies Onderwijs 2032 dat op 1 oktober 2015 is gepresenteerd aangevuld met eigen gedachten en wensen. Het platform zal de komende maanden in gesprek gaan met het onderwijsveld over hun rapport.

Vier onderdelen om aan te werken

Het platform pleit ervoor dat in het onderwijs gewerkt wordt aan vier onderdelen ter voorbereiding op de samenleving: 1. Vaste kern van basiskennis en –vaardigheden 2. Werken aan persoonlijke ontwikkeling 3. Kennis en vaardigheden verdiepen of verbreden op basis van eigen mogelijkheden en interesses en 4. Vakoverstijgend leren, denken en werken.

Globalisering

De globalisering vereist meer taalonderwijs en aandacht voor wereldburgerschap en internationale vraagstukken. Het zou goed zijn als leerlingen intercultureel sensitief zijn en intercultureel competent. Dat betekent effectief in handelen. Zou het vluchtelingenvraagstuk van nu ook uitgebreid besproken worden in de klas? Het zou mooi zijn als de jonge mensen van nu geleerd wordt hoe om te gaan met andere culturen. Kan onze samenleving er een stuk mooier van maken. In de globaliserende wereld geeft het kinderen een voorsprong als ze echt goed Engels kunnen. Dus bepleit het platform om al Engels aan te bieden vanaf groep 3 van de Basisschool. Eindelijk! Het werd tijd. Jongere kinderen leren voor hun 12ste veel makkelijker een tweede taal dan daarna!

Flexibiliteit

De hedendaagse en toekomstige economie vergt mensen die flexibel zijn. De enige zekerheid die we hebben is dat alles voortdurend verandert. Op school zal de basis gelegd moeten worden om flexibel, wendbaar en weerbaar om te gaan met onzekere ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in de rest van de samenleving. Leerlingen hebben kennis nodig en moeten getraind worden in het toepassen van kennis in veranderende omstandigheden.

Wensen van de SER

De SER (Sociaal Economische Raad) heeft in de discussie over de 21ste-eeuwse vaardigheden ook hun wensen weergegeven. Ongetwijfeld met een scherpe focus op de economie. Hun wensenlijstje zien er als volgt uit: 1. Wereldburgerschap en waarden en normen. 2. Aanpassingsvermogen en flexibiliteit. 3. Empathie en intermenselijkheid. 4. Feedback geven en ontvangen. 5. Creatief denken en innovatief vermogen ontwikkelen. 6. Zelfkennis. 7. Samenwerken en verbinden. 8. Resultaatgerichtheid. 9. Ondernemerschap. Ik weet zeker dat veel docenten nu denken, daar werken we al heel hard aan. Ongetwijfeld komen deze punten aan de orde en staan ze soms in de lesplannen, maar wordt het echt systematisch getraind? Ik heb zelf ooit een uiterst interessante training ‘creatief denken’ gevolgd. Daar leer je dat een rondje brainstormen nog niets te maken heeft met creatief denken. Dan komt op tafel wat je je allemaal al weet en hebt meegemaakt. Echt creatief denken komt daarna pas aan de orde. Oefeningen om de diepere laag van creativiteit aan te boren. Wat zou het mooi zijn als dat op school zou plaatsvinden en nog wat meer. Feedback gebeurt wel, maar toch nauwelijks systematisch en structureel. En als er feedback gegeven wordt, krijgt de leerling daarna nadere ondersteuning en de kans om een verbeterslag aan te brengen? En wordt er dan weer feedback gegeven? En zou op een school aandacht zijn voor bijvoorbeeld de denkbeelden van Bruce Perry over de noodzaak van empathie aanleren?

Een langere schooldag

Er zijn al interessante pilots gaande met de verlengde schooldag. Bij een langere schooldag is het eenvoudiger om gastlessen in te plannen en meer doe-lessen en experimenten. Het biedt meer mogelijkheden voor kennisverwerving, maar vooral voor kennisverwerking. De langere schooldag zou ook ideaal zijn voor meer schoolsport. We zouden iets moeten overnemen van Amerikaanse scholen. Tot een ca. 13.00 uur lessen en daarna sport of andere dingen als toneelspelen, muziek maken, programmeren, schilderen enz. Meer sport en sportcompetitie in school verband, zou toch fantastisch zijn! De langere schooldag biedt mogelijkheden voor het antwoord op de vraag van het platform: Hoe maken we leerlingen (of zij zichzelf) creatief, flexibel, nieuwsgierig, kritisch en slim genoeg om in 2032 gelukkig en gezond te zijn?

Virtuele vorming

Ik heb het boek Exponentiele Organisaties van Salim Ismaïl en Yuri van Geest nog niet gelezen (staat klaar op de ereader), maar ik weet al wel dat ik daar veel ga leren over de internetgedrevenheid van de economie, organisaties en de samenleving. Virtuele vorming is nu al onontbeerlijk en is dat straks helemaal. In een advertentie voor een medewerker in de bouw staat al dat ICT affiniteit een vereiste is. Moeten leerlingen van nu en straks ook leren programmeren? De basis wordt vast een vereiste. Leerlingen zullen opgevoed worden met het belang en de afhankelijkheid van internet en the internet of things. 

Persoonlijke vorming

Van onderwijsverbeteraar Gert Biesta heb ik de drie taken van het onderwijs geleerd: 1. Kwalificatie. 2. Socialisatie. 3. Subjectivering. Kwalificatie heeft te maken met het overbrengen van kennis en het aanleren van vaardigheden. Socialisatie heeft te maken met burgerschap en het je verhouden tot de samenleving. Subjectivering heeft te maken met persoonlijke vorming. Het platform heeft ook veel aandacht voor persoonlijke vorming. Zelfontplooiing, brede ontwikkeling, ontwikkeling zelfbeeld, aandacht voor gezondheid, en sociale ontwikkeling mogelijk maken. En ook hier geldt weer dat het pas serieus wordt als er systematisch aandacht aan besteed wordt, vorderingen worden bijgehouden en na feedback nieuwe mogelijkheden komen die ook weer van feedback worden voorzien. Het gaat om trainen! Ergens goed in worden. Voor veel zaken geldt de 10.000 uren norm. Wil je iets echt goed kunnen, moet je er 10.000 uren voor getraind hebben! Dat gaan we op school niet redden, maar het is wel goed dit fenomeen in de gaten te houden. Voor de persoonlijke vorming moeten we zorgvuldiger omgaan met de drie basistalenten van kinderen: nieuwsgierigheid, overgave en bewustzijn. Het huidige onderwijs slaat deze talenten al in een vroeg stadium dood. Het toekomstige onderwijs erkend ze, herkent ze en voedt ze!

Bildung, Burgerschap en Betrokkenheid

Het platform noemt de 3 B’s: bildung, burgerschap en betrokkenheid. Bij bildung gaat het om: leren kijken, denken, reflecteren, verwoorden en toepassen. Mindfulness kan helpen bij persoonlijke vorming. Aandacht geven aan het hier en nu. Zodat stress en angst worden verminderd, zelfvertrouwen wordt versterkt en meer zelfcontrole ontstaat. Burgerschap heeft te maken met maatschappelijke toerusting. Goed burgerschap, niet pesten, waardering voor kunst en cultuur, kennis van mensenrechten en besef van duurzaamheid en milieu. Burgerschap en betrokkenheid heeft te maken met ik, wij en de wereld!  

Breken met vroegselectie en betonnen kanalen

Door vroegselectie en betonnen kanalen kunnen leerlingen niet makkelijk via omwegen omhoog komen. Nederland is in de wereld een uitzondering met de overgang van primair onderwijs naar secundair onderwijs rond de 12. Ons huidige systeem dwingt tot een hele vroege keuze. En als je eenmaal een keuze hebt gemaakt zit je aardig vast in een betonnen kanaal. Makkelijk switchen is er niet bij. Hiermee zal moeten worden gebroken. Dat zal gaan gebeuren als het onderwijs meer gepersonaliseerd wordt.

Buitenschools in schoolverband

Buitenschools in schoolverband was de titel van een speciale week op de School voor Commercieel Onderwijs in Groningen (nu Noorderpoort) in de jaren 90. In die week waren er excursies naar bedrijven door het hele land. Er was een lezing van een gerenommeerde spreker. Er waren diverse workshops over allerlei onderwerpen. En er was de dag van de speciale opdracht. Groepjes kregen ’s morgens vroeg een opdracht, die ze aan het einde van de dag uitgevoerd moesten hebben. In mijn tijd als docent heb ik deze week opgezet met een goede collega. Hier moest ik aan denken bij het pleidooi van het platform om meer buitenwereld in de school te halen. Waarom worden er niet veel meer gastlessen gegeven. Ik doe het jaarlijks in januari bij het Alfa College over de kredietcrisis van 2008 en het gevolg daarvan. Een eer voor mij en een mooie onderbreking voor leerlingen en een vorm van waardering voor de leerlingen. Ze zijn belangrijk om dit verhaal te vertellen! Scholen willen steeds meer een verbinding aangaan met de directe omgeving. De school wil graag meer  onderdeel zijn van de lokale samenleving. Dat is de gewenste ontwikkeling volgens het platform. Zou het niet mooi zijn als leerlingen in een bepaalde periode 3 of 5 dagen meelopen met een ‘maatje’ uit het bedrijfsleven, de overheid of een maatschappelijke organisatie. Leerlingen moeten daarover rapporteren aan medeleerlingen via een paper, een filmpje, een speech, een krant of iets anders. Het ‘maatje’ blijft vervolgens een jaar gekoppeld aan de leerling. De leerling mag altijd vragen stellen, maar het maatje ook aan de leerling.

Maatwerkdiploma

De VO-raad (voortgezet onderwijs raad) heeft zich bij monde van voorzitter Paul Rosenmöller uitgesproken voor het maatwerkdiploma. Vakken afsluiten op verschillende niveau’s. Het platform vindt dat een goede ontwikkeling.

Phenomenon-based onderwijs

Niet meer denken in gefragmenteerde vakken, maar in grotere betekenisvolle gehelen. De periode van phenomenon-based onderwijs breekt aan.

De nieuwe docent

Docenten moeten ‘reflectieve professionals’ zijn. Constant alert zijn om zichzelf te verbeteren. Docenten moeten ‘meester’ zijn voor de ‘gezellen’, maar ook facilitator voor een leer- en ontwikkelproces. Docenten moeten leren van de ontwikkeling van flipping the classroom. Docenten maken instructievideo’s en zetten die op You Tube. Kijken naar de filmpjes is de eerste opdracht. Leerlingen zitten vervolgens voorbereid in de klas. Zo’n filmpje kan overal en altijd worden bekeken. Docenten zullen zich uitgedaagd voelen om steeds mooier en betere filmpjes te maken. Ze kunnen weblectures maken en helpen bij het ontwikkelen van edutainment en gamification van het onderwijs. Er blijft op die manier meer tijd over voor kennisverwerking in de klas! Het platform Leraar 2032 wil meer invloed op het curriculum. Dat lijkt me terecht. Niet volledig het voor het zeggen hebben, maar wel meer invloed. Docenten moeten de professionals worden die het meeste verstand hebben van het ontwikkelen van kinderen!

Interessante websites

www.kwaliteitvanonderwijs.nl

www.onderwijs2032.nl

Whitepaper mediawijsheid: http://mediawijs.be/nieuws/white-paper-mediawijsheid

www.emmacommunicatie.nl

Michiel Verbeek, 25 oktober 2015

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *