Michiel Verbeek

15 okt

Op zijn laatste werkdag heeft Ronald Plasterk het wetsvoorstel samenvoeging Groningen, Haren en Ten Boer naar de Tweede Kamer gestuurd. De Raad van State heeft de provincie gecorrigeerd over de lichte samenvoeging. Er ligt inmiddels ook een regeerakkoord. Kortom alle stukken zijn beschikbaar voor het oordeel van de Tweede Kamer.

 

Vrijdag 13 oktober 2017 kwam het wetsvoorstel van het kabinet over de samenvoeging van de gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer richting Haren. Op de laatste werkdag van de minister van BZK, Ronald Plasterk (PvdA) is het wetsvoorstel naar de Tweede kamer gestuurd. Waar hadden we dat eerder gezien? Op de laatste werkdag van de toenmalige commissaris van de Koning in Groningen, Max van den Berg (PvdA), heeft de provincie Groningen de gedwongen herindeling van Haren gestart met een Arhi-procedure.

Het wetsvoorstel volgt vrijwel geheel het herindelingsadvies van de provincie Groningen. Dat is spijtig, omdat er zoveel ander materiaal naar de minister is toegestuurd. Voor de provincie zat er nog wel een vervelend dingetje in. De Raad van State heeft de minister erop gewezen dat ‘de lichte samenvoeging’ niet kan. Daar was gedeputeerde Patrick Brouns van vele kanten op gewezen, maar hij gokte erop. Waarschijnlijk heeft Plasterk hem de indruk gegeven dat hij het wel door de vingers zou willen zien. De Raad van State is gelukkig wat strenger en heeft het voorstel keurig getoetst aan het eigen aanvullende herindelingskader van de minister zelf. De lichte samenvoeging (Groningen blijft bestaan en Haren en Ten Boer worden opgeheven en ingedeeld bij Groningen) kan alleen als alle betrokken gemeenten akkoord zijn. Dat was niet het geval. Haren was niet akkoord. De minister heeft het niet aangedurfd om de provincie Groningen haar zin te geven en heeft in het wetsvoorstel opgenomen dat er een gewone herindelingsprocedure moet worden gevolgd. Gedeputeerde Patrick Brouns stak niet direct hand in eigen boezem, maar gaf in de media direct de zwarte Piet aan Haren. Door de opstelling van die dwarsliggers in Haren, moeten we tonnen (schattingen 5 à 6 ton) extra aan kosten maken, was zo ongeveer zijn fijngevoelige commentaar. Niet alleen Haren de Ten Boer staan onder financiële curatele van de Provincie, maar nu ook Groningen. Nieuwe uitgaven in Groningen met langjarige gevolgen zullen nu ook aan Haren en Ten Boer voorgelegd moeten worden. De huidige burgemeester van Groningen krijgt eervol ontslag. Er zal een vacature komen en de nieuwe gemeenteraad (met of zonder Haren) zal een nieuwe burgemeester moeten benoemen.

 

 

Argumenten wetsvoorstel

In het wetsontwerp staat dat het toekomstperspectief van Haren zodanig onzeker is dat een zelfstandig voortbestaan van deze gemeente risicovol is. Een herindeling met de gemeenten Groningen en Ten Boer is voor Haren op korte termijn de enige optie tot herindeling. Met de nadruk op de korte termijn wil het Kabinet waarschijnlijk de optie van een fusie met Tynaarlo op termijn buiten beeld houden. Verder lezend blijkt de argumentatie voor de herindeling niet veel verder te komen dan deze vier punten:

1. Indien de gemeente Haren zelfstandig zou voortbestaan, zouden de gemeenten in de regio geconfronteerd blijven worden met samenwerkings- en herindelingsvraagstukken.

2. Door de herindeling zal het aantal gemeenschappelijke regelingen verminderen en zal er geen afstemming meer nodig zijn in het cluster.

3. De gemeente Haren heeft belangrijke ingrepen gedaan om de financiën te verbeteren, maar het Kabinet is het met de provincie Groningen eens dat de positie van Haren kwetsbaar is.

4. De nieuwe gemeente Groningen is een robuuste en duurzame gemeente.

5. De regionale context is dat veel Groninger gemeenten worden opgeschaald.

Dit is toch een flinterdunne verdediging voor het opheffen van een gemeente! Uiteraard is er minder overleg nodig in het cluster als er twee gemeenten weg zijn. Alle relevante gemeenschappelijke regelingen zullen blijven en Haren is altijd in loyale partner geweest in samenwerkingsverbanden. Over de financiën constateert het Kabinet zelf dat Haren belangrijke stappen ter verbetering heeft doorgevoerd. Tel daarbij op dat het COELO helder heeft aangetoond dat politieke keuzes in het verleden tot een kwetsbare financiële positie hebben geleid en dat die ook weer door eigen handelen omgedraaid kunnen worden. En bedenk dat Haren in de periode voor de financieel zwakkere periode altijd een financieel sterke gemeente is geweest. Dan hoef je niet zo bang te zijn voor dat toekomstperspectief! Het Kabinet heeft eigenlijk alleen oog voor het alternatief. Een robuust en bestuurskrachtige gemeente Groot Groningen.

 

 

Verschillende golflengten

De gemeente Haren beargumenteert voortdurend dat de gemeente Haren prima in staat is om zelfstandig te kunnen zijn en blijven. Voor de provincie Groningen was die argumentatie niet interessant, maar voor het oude kabinet blijkbaar ook niet. Ik hoop voor het nieuwe kabinet en de Tweede Kamer wel. Het oude kabinet geeft geen antwoord op de vraag of er een urgent probleem is die noopt tot herindeling. De minister van BZK vindt de vraag of Haren het wel of niet zelfstandig kan niet zo belangrijk. Hij heeft eigenlijk alleen oog voor het alternatief van een mogelijk nieuwe robuuste en duurzaam bestuurskrachtige gemeente Groningen. Dat noemen we nu tunnelvisie. Alle relevante feiten en omstandigheden uit je zicht houden en alleen afgaan op het doel: groot Groningen. Laten we hopen dat de Tweede Kamer wel bereid is om de oogkleppen af te doen!

 

 

Argumenten tegen herindeling

Vanuit Haren zal de Tweede Kamer gevraagd worden wat de urgentie is van herindeling en of kan worden aangetoond dat de gemeente Haren regionale ontwikkelingen tegenhoudt. Vanuit Haren wordt gepleit voor zelfstandigheid met de volgende 7 argumenten:

1. De inwoners willen geen fusie met Groningen. Burgerraadpleging 75% tegen samengaan met Groningen.

2.  Het bestuur van Haren is in meerderheid voor zelfstandigheid.

3.  Alle gemeentelijke taken worden naar behoren uitgevoerd.

4.  De gemeente Haren voert de drie decentralisaties in het sociaal domein goed uit, met hoge klanttevredenheid en binnen de Rijksbudgetten.

5. De financiën zijn op orde gebracht met de uitkomst van een solvabiliteitsratio van 14,0% in 2016 via 16,4% in 2017, 26,9% in 2021 naar 30% in 2023. Dit alles zonder aantasting van voorzieningen en met een investeringspakket. Zie de Prognosebalans 2017-2021. (De gemeente Groningen had eind 2016 een solvabiliteitsratio van 11,3% en tendeert de komende jaren naar beneden).

6. De provincie Groningen heeft in strijd met het eigen collegeprogramma gedwongen herindeling doorgevoerd in Haren. De provincie zou gemeenten ondersteunen en niets van bovenaf opleggen!

7. De provincie Groningen heeft de gemeente Haren geen kans gegeven om Beterr Haren uit te voeren.

 

 

Het wordt moeilijk voor Haren met het nieuwe regeerakkoord of juist niet?

In het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en CU staat een tekst over herindeling dat voor Haren niet goed lijkt, omdat het belang ‘van onderop’ een beetje wordt weggepoetst en de provincie meer positie krijgt. Dit staat er:

Veel kleinere gemeenten zijn voor belangrijke taken die de directe levenssfeer van mensen raken in sterke mate afhankelijk geworden van regionale samenwerking op grond van de Wet Gemeenschappelijke regelingen (WGr), waarbij de democratische controle door gemeenteraden op afstand staat. Op verschillende plaatsen hebben gemeenten daarom in samenspraak met de provincie het initiatief genomen tot gemeentelijke herindeling. Het kabinet ondersteunt die beweging. Blauwdrukken van bovenaf werken hiervoor niet, maar het proces helemaal van onderop laten komen levert ook niet altijd een optimaal resultaat op. Een proces van herindeling is gewenst voor gemeenten die langjarig en in hoge mate afhankelijk zijn van gemeenschappelijke regelingen voor essentiële zaken. Het is dan aan de provincie de herindelingsprocedure op basis van de Wet Algemene regels herindeling (Wet Arhi) te starten.

De gemeente Haren heeft nooit belangrijke regionale ontwikkelingen gefrustreerd. Integendeel, Haren is een uiterst loyale partner in de regionale samenwerking. Maar is Haren dan sterk afhankelijk van samenwerking in Gemeenschappelijke Regelingen? In al het moderne organisatie denken staat slim samenwerken centraal. Dat doe je soms als gemeente met andere gemeenten, soms met een bedrijf of maatschappelijke organisaties en soms samen met burgers. Kijk je naar de Gemeenschappelijke Regelingen van Haren, dan gaat het in dit verband om vier relevante: Publieke Gezondheid & Zorg, Veiligheidsregio, Afvalregio Centraal Groningen en de Regio Groningen-Assen. Dit zijn allemaal gemeenschappelijke regelingen die ook allemaal blijven bij een opgeschaalde provincie Groningen.

 

Tot slot nog even dit:

https://www.youtube.com/watch?v=_r7VKZe6OzE&t=4s

Wat is het jammer dat in ons stelsel er niet een zitting is bij een onafhankelijke rechter waar de provincie Groningen en de gemeente Haren hun pleidooien kunnen houden voor respectievelijk herindeling en zelfstandig Haren en dat de rechter (of meerdere rechters) daarna een oordeel velt. Dan zouden we iets minder last hebben van politiek gekonkel!

Het is te hopen dat de Tweede Kamer echt bereid is de pleidooien aan te horen en serieus te wegen en dan snel beslist over de toekomst van Haren. Dan weten we allemaal waar we aan toe zijn!

 

Michiel Verbeek, 15 oktober 2017

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *