Na de Oog in de orkaan weer een mooi boek van transitiehoogleraar __ Jan Rotmans. Verandering van tijdperk is zeer de moeite waard voor de koplopers, friskijkers en dwarsdenkers en voor een heleboel meer! Voor iedereen die de nieuwe tijd ziet zitten en een handje wil helpen!
Bij het lezen van het boek op mijn ereader maak ik aantekeningen op mijn iPad. Dit zijn een aantal van mijn aantekeningen:
--afbeelding verwijderd--
- De huidige maatschappelijke systemen naderen hun houdbaarheidsdatum. Er ontstonden twee werelden: de systeemwereld tegenover de leefwereld. De systeemwaarden van efficiency, effectiviteit, rendement, kosten en baten werden dominant. Daardoor ontstond er een kleilaag van managers, technocraten, bureaucraten en controllers.
- De samenleving kantelt van een verticaal geordende, centraal aangestuurde, topdown samenleving naar een horizontale, decentrale, bottom-up samenleving.
- De oude orde laat zich kenmerken door: televisie en radio, krantencolumns, politieke partijen, representatieve democratie, traditionele vakbond, grote energiebedrijven, commerciële banken, verzekeringsbedrijven, bouwbedrijven en thuiszorgorganisaties.
- De nieuwe orde laat zich kenmerken door: internet, blogs, bewegingen à la Beppe Grillo, participatieve democratie, zzp-vakbond en freelancers union, lokale energiebedrijven, financiële coöperaties, broodfondsnetwerken, 3D-printer hubs en lokale zorginitiatieven.
- Onderwijs. Het Finse model kent minder competitie, minder les, minder huiswerk, minder geld, minder toetsen, maar er wordt meer gepresteerd en meer geëxcelleerd.
- Onderwijs. Waar de leraar kennis wil overdragen vanuit zijn of haar passie en bezieling, is dit in de praktijk verworden tot de overdracht van kennis van een onderwijsproducent aan een onderwijsconsument op basis van doelmatigheid, efficiency en een opgelegde onderwijsmethodiek.
- Onderwijs 3.0: leerling en leraar staan centraal, persoonsgerichte ontwikkeling, ruimte voor professionals, balans tussen kennis en competenties, stimulerend en motiverend en zo weinig mogelijk bureaucratie.
- Inspirerende voorbeelden: Vandebron energiebedrijf, AirBNB, Uber, Operation Education, RDM campus, leerpark Dordrecht, Flipping the classroom van Jelmer Evers, Agoraconcept van Sjef Drummen, Buurtzorg, Green chemistry campus in Bergen, The international student initiative for pluralism in economics, The post-crash economics society PCES), the Chicago Group plan revisited van Benis en Kumhof..
- Websites met nieuwe initiatieven: www.operationeducation.nl ; www.united4education.nl ; www.kantelt.nl ; www.unendlich-viel-energie.de ; www.energiesprong.nl
- Zorg. 50% van de zorgmedewerkers zegt dat 40% van de tijd opgaat aan administratieve werkzaamheden. 20% zegt dat het zelfs 70% is.
- Een zorgsysteem van doelmatigheid, efficiency, rendement, kosten/baten staat haaks op aandacht, warmte, tijd, vertrouwen, ruimte en kwaliteit. Als je zorg nodigt hebt, dan wil je liefdevol geholpen worden, niet efficiënt!
- Gemeenten moeten kiezen voor zorgbedrijven die de mens centraal stellen en niet de organisatie, die zo weinig mogelijk overhead hebben en die werken met nieuwe verdienmodellen en faciliterende zorgprofessionals. Zo kan de gemeente de nieuwe tijd sneller dichterbij brengen.
- Sociale wijkteams moeten meer de ontdekkers en aanjagers van de inhoudelijke vernieuwing zijn dan uitvoerders van de bekende werkwijzen als zorgvraag achter de vraag, preventief signaleren, proactief handelen en sociale netwerk van mensen benutten.
- De zorgprofessionals 3.0 kunnen netwerken, met groepen en vrijwilligers omgaan en ze moeten activerend, coachend en dienend zijn.
- Bij energie haalt Rotmans twee mooie citaten aan, van Barack Obama en van Jeroen ter Veer. Obama: The country that will dominate the clean tech economy will be the country that will dominate the world economy and America needs to be that country. Ter Veer: Het einde van het stenen tijdperk kwam niet door gebrek aan stenen, maar doordat zich betere alternatieven aandienden.
- De weg naar de duurzame economie gaat in drie sprongen: 1. Bewustwording; 2. Nieuwe verdienmodellen en 3. Goede voorbeelden.
- Een nieuw kapitalisme gaat uit van nieuwe waarden: langetermijndenken, welzijn, kwaliteit, ecologisch behoud en samenredzaamheid. Waarden als vertrouwen, samen, kwaliteit, tijd, ruimte en vrijheid worden belangrijk.
- Belangrijke rol van de faciliterende overheid: verbinder, makelaar en schakelaar tussen private en maatschappelijke partijen.
De verandering zal komen van de kantelaars, koplopers en verbinders. Een breed draagvlak is niet direct nodig. Smal en diep is in de kantelfase beter. Binnen 5 jaar moet het aantal koplopers, kantelaars en verbinders van 250.000 naar 2,5 miljoen gegroeid zijn. Dit is ca. 20% van de 20 plussers. Vanaf dat moment is de transitie onomkeerbaar. Ik word er blij van!
Michiel Verbeek, 14 december 2014
