Michiel Verbeek

04 feb

Vrijdagavond 2 februari 2018 mocht ik de maandelijkse Groenenberglezing houden in het buurthuis de Groenenberg in Glimmen. De organisatie heeft mij gevraagd te spreken over de herindeling.

 

Het gezelschap was klein (ca. 10 personen), maar zeer betrokken bij het onderwerp en actief in het gesprek. De organisatie excuseerde zich voor het beperkte aantal aanwezigen. Zij hoorden dat veel Glimmenaren de herindeling een beetje moe zijn of menigeen denkt dat het al een gelopen race was. Met het aanwezige gezelschap heb ik uitgebreid kunnen spreken over alle aspecten van 5 jaar herindelingsperikelen. Ik had een verhaal voorbereid aan de hand van de volgende punten: standpunt over herindeling van de gemeente in de loop van de jaren, de rapporten, modern organiseren, het verschil tussen een lichte- en reguliere samenvoeging, de ommezwaai van de provincie, Denemarken en de decentralisatie en effecten daarvan in Nederland en de vraag gaat het bij deze herindeling om Haren of een hoger politiek spel?

Voor dat ik mijn punten ging afwerken heb ik de aanwezigen gevraagd naar aspecten die ze graag behandeld willen zien. Er was behoefte aan een verslag van het werkbezoek en de hoorzitting van 19 januari. Daar heb ik een korte schets van gegeven. Er waren ook 3 thema’s waar we langer bij stil hebben gestaan: zijn er consequenties voor het dorp als de herindeling doorgaat, mag Noordlaren eventueel naar Tynaarlo en wat gebeurd er bij een procedurele afwijzing Eerste Kamer.

 

Consequenties voor het dorp als het doorgaat

Een heleboel zaken zullen niet veranderen, maar de druk van Groningen op de open ruimte zal groter worden. Haren kiest bij druk op de open ruimte meer voor de natuur- en landschappelijke waarde van de gemeente als leidend criterium, voor Groot Groningen zal dat kader meer sociaal economisch gekleurd zijn. Maar Groningen heeft gezegd tot 2040 niet te bouwen in het tussengebied. Het probleem is dat de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college daarover gaat. Ongetwijfeld wordt eerst gekozen voor Meerstad en waarschijnlijk het Suikerunieterrein als grote uitbreidingsgebieden, maar je weet niet hoe de nieuwe raad erover denkt. Inwoners, maar vooral ondernemers gaan meer lokale belasting betalen. De kans is groot dat het sociaal domein anders georganiseerd wordt. De lijnen naar ambtenaren en bestuurders worden voor burgers langer. Op basis van erg veel onderzoek zal de opkomst bij de verkiezingen lager worden.

 

Wordt gebied uitgeruild bij herindeling

Wat gaat er met Haren gebeuren in de richting van Tynaarlo als de herindeling doorgaat? Interessante vraag en kan alleen beantwoord worden met het bedenken van mogelijkheden. Een van de mogelijkheden is dat de nieuwe gemeente Groningen grond wil ruilen met Tynaarlo. Bijvoorbeeld Noordlaren tegen Eelderwolde (zuidwestkant van Groningen). Of meerdere dorpen voor Eelderwolde. Dat stukje Tynaarlo is erg gericht op Groningen. Een van de bezoekers bracht in herinnering dat Groen Links in Haren ooit de suggestie heeft gedaan dat Noordlaren de kans zou moeten krijgen om een keuze te maken tussen Tynaarlo of Groningen.   

 

Wat gebeurt er als de Eerste Kamer op procedurele redenen het wetsvoorstel afwijst?

Wat gebeurt er als de Tweede Kamer om inhoudelijke redenen instemt met het wetsvoorstel tot herindeling, maar de Eerste Kamer om procedurele gronden niet? Dan gaat de herindeling in 2018 niet door en gaan de Harenaars in november 2018 naar de stembus voor een zelfstandig Haren. Die optie is niet uitgesloten, zeker niet na de aangifte van ‘valsheid in geschrifte’ van het Burgercomité tegen de provincie. Dat zou weleens een hele interessante verkiezingsuitslag kunnen opleveren!

 

De rapporten

Het is opmerkelijk dat er zoveel rapporten zijn opgesteld. De gemeente heeft inmiddels veel gedaan met de aanbevelingen. Het was daarom zo storend dat de gedeputeerde bij de hoorzitting op 19 januari hetzelfde verhaal hield als 1 en 1,5 jaar geleden. Of hij heeft geen kennis van recente ontwikkelingen als bijvoorbeeld de financiën in Haren of het komt hem niet uit dat die situatie zo sterk is verbeterd. En dat het perspectief heel goed is. Ik kon het niet laten het rapport Grenzeloos Günnen te beoordelen als uiterst zwak. Menig bestuurder verschuilt zich graag achter dit rapport, maar de analyse van maatschappelijke ontwikkelingen is mager en een logische stevig onderbouwde gevolgtrekking van analyse naar bestuurlijke indeling mist volledig. De uitkomst stond vast en de tekst is ernaartoe geschreven. Gelukkig was een van de aanwezigen ook zo verbijsterd als ik over de bijdrage van Sandra Korthuis tijdens de hoorzitting. Korthuis was medeopsteller van het rapport. Zij vertelde dat ze de laatste 5 jaar niet meer gevolgd heeft wat er in Haren en de regio is gebeurd, maar antwoordde doodleuk op een vraag van een Kamerlid dat Haren bij Groningen gevoegd moest worden. Dan ben je toch niet meer serieus te nemen? Op basis van het eerste rapport van B&A heeft de gemeente het verbeterplan Beterr Haren gemaakt. Zoals ik ook tijdens de hoorzitting heb gezegd was de provincie niet geïnteresseerd in verbeteren, maar alleen in herindelen. De provincie heeft B&A achter de rug om van de gemeente ingehuurd om Beterr Haren af te kraken, wat ze braaf gedaan hebben. Dat was puur vals spel!

 

Angst voor een lichte samenvoeging

De gemeente Haren is lange tijd beducht geweest voor de lichte samenvoeging. De provincie wilde dat graag, ook al spoorde het niet met het aanvullende kader van de minister. De angst is weggenomen door de Raad van State en het uiteindelijke wetsvoorstel. Een lichte samenvoeging zou een heel ander wetsontwerp opgeleverd hebben. En het zou gegarandeerd een hamerstuk zijn geworden in de Tweede en Eerste Kamer. Die wens van de provincie is voorkomen.

 

Verrast door de draai van de gedeputeerde

Op de avond dat het nieuwe college van Gedeputeerde Staten in 2015 gepresenteerd werd, was er een vergadering van de VGG (Vereniging van Groninger Gemeenten). Toen de aanwezigen hoorden dat een CDA’er de portefeuille Herindeling kreeg, vreesde menig voorstander van herindeling dat het afgelopen zou zijn met de robuuste aanpak van het vorige college. In de dagen daarna bleek dat het nieuwe provinciebestuur geen gebruik zou maken van de bevoegdheid van gedwongen herindeling. De nieuwe gedeputeerde wilde gemeenten ondersteunen bij het vormgeven van hun bestuurlijke toekomst. Het moest van onderop komen. Dat heeft de gedeputeerde een half jaar volgehouden. Plotseling sloeg het weer om en koos de gedeputeerde voor drang en dwang. Wat is er met de gedeputeerde gebeurd? Het kan niet gelegen hebben aan ontwikkelingen in Haren. Die werden alleen maar beter!

 

Gaat het om Haren of is er een hoger politiek doel?

Als de Tweede Kamerleden bereid zijn om alle documenten en feiten goed tot zich te nemen, dan kan er geen andere conclusie uitkomen dan dat Haren de zelfstandigheid prima aankan en dus zelfstandig mag blijven. Maar ze kunnen ook naar het wetsontwerp kijken met de vraag: ‘is de nieuwe gemeente robuust en bestuurskrachtig genoeg?’. Of ze worden gedreven door een hoger politiek doel. Wat is dan dat hogere politieke doel? Ik heb een vergelijking gemaakt met Denemarken. Daar heeft ook een grote decentralisatie plaatsgevonden van de jeugdwet, zorg en welzijn. Maar in Denemarken heeft eerst een grootschalige van bovenaf afgedwongen herindeling plaatsgevonden. Naar gemeenten van minimaal 45.000 inwoners en zijn de provincies opgeheven. In Nederland heeft eerst de decentralisatie plaatsgevonden in de hoop dat opschaling vanzelf zou gaan. De vorige minister van Binnenlandse Zaken, Ronald Plasterk, heeft met zijn plan van 100.000 plus gemeenten nog een poging gedaan. Dat lukte van geen kant. In het regeerakkoord van Rutte3 krijgt plotseling de provincie een prominente rol om herindelingen door te drukken. De provincies in Nederland hebben beter voor zichzelf gezorgd dan de provincies in Denemarken. Maar er is waarschijnlijk meer aan de hand. Minister-president Rutte heeft rondom de regeringsverklaring in een televisie-interview gezegd dat dit de laatste kans is voor het politieke midden om het vertrouwen van de kiezer terug te winnen. Dat politieke midden verliest steeds meer terrein aan de flanken. De PVV wordt steeds meer een vaste factor en Forum voor Democratie is bezig met een stevige (nu nog virtuele) opmars. In de peilingen al tegen de 20 zetels. Op lokaal niveau worden de midden partijen flink dwars gezeten door lokale partijen. Is het een rare gedachte dat de middenpartijen hopen met opschaling hun eigen positie te verbeteren en wind uit de zeilen te nemen van de landelijke flankpartijen en de lokale partijen? Als dat het hogere doel is dan is de argumentatie vanuit Haren tegen dovemans oren gericht. Een aantal jaren geleden, in de tijd van grootschalige bezuinigingen, zijn ministeries uitgedaagd om doorkijkjes te maken naar de toekomst. Dat heeft op diverse terreinen belangrijke rapporten opgeleverd. Ook op het gebied van het Openbaar Bestuur. Ik sluit niet uit dat het hogere politieke doel door dat rapport nog steeds wordt beïnvloed. Ik denk aan deze passage:

Het is een screenshot van pagina 36 van het 18de rapport van de brede heroverweging van ambtelijke werkgroepen uit 2010. Klik hier voor het hele rapport.

 

De media op zoek naar spektakel

Het was een heel plezierig open gesprek met inwoners van Glimmen. Aanwezig op afstand zat Robert Pastoor van RTV-Noord aan de bar. Hij heeft zeer waarschijnlijk alles opgenomen en daar vrijdagavond al een stukje over geschreven. Hun belangrijkste werkwijze is hoor en wederhoor. Dus wordt Patrick Brouns direct gevraagd om een reactie. Vervolgens gaan maar liefst twee journalisten van het Dagblad van het Noorden en RTV-Drenthe aan de haal met het stukje van RTV-Noord. In die dorpenruil moet wel een leuk bericht zitten, moeten ze gedacht hebben. Ze gaan vervolgens Roeland van der Schaaf (wethouder Groningen) en Marcel Thijssen (burgemeester van Tynaarlo) vragen of dit waar is. Uiteraard zeggen die dat dit onzin is. Gelijk hebben ze. Er is nooit ergens officieel over een dergelijke ruil gesproken. Ik heb een analyse gemaakt en doordacht wat er eventueel zou kunnen gebeuren als de herindeling doorgaat. Voor veel media is analyse en vooruitdenken vooral interessant als er verschil van mening te vinden is en gedoe!

Michiel Verbeek, 4 februari 2018

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *

Michiel Verbeek

Contact

Laatste Tweets

  • keebrev

    RT @VPROTegenlicht: De gevolgen van de plasticsoep op dieren zijn enorm. Zoals ook blijkt uit het treurige lot van de zeeschildpad in deze…

  • keebrev

    RT @VPROTegenlicht: ‘Het is een morele verplichting voor uitvinders om bewust te zijn van de negatieve bijeffecten van hun creaties.’ Plast…

Volg ons

Social media