Michiel Verbeek

10 dec

EenVandaag heeft vrijdag 8 november 2017 aandacht besteed aan de brandbrief van Landgraaf, Heerlen, Korendijk, Cromstrijen en Binnenmaas. Vooral vanuit Landgraaf en Haren is input geleverd voor het aan de kaak stellen van een ‘verziekte’ bestuurscultuur.

 

Het communicatiebureau Communication Concert heeft onderzoek gedaan naar herindelingen. Centraal in hun rondgang stond de mate van invloed van burgers op zo’n proces. Zij kwamen tot verrassende, maar ook verbijsterende conclusies. Herindelingen spelen zich af op lokaal niveau, maar zij zagen een patroon in de wijze waarop het proces verliep. Reden om de gemeenten Landgraaf, Haren, Korendijk, Cromstrijen en Binnenmaas om tafel uit te nodigen en ervaringen te delen. Om vervolgens te kijken hoe de kwesties op een nationaal niveau getild konden worden. Dat is gebeurd. Daarvan is de brandbrief de weerslag. Vanuit Haren hebben collega Mariska Sloot en ik input geleverd. Tot mijn spijt is er in de uitzending te weinig aandacht besteed aan de ‘verziekte’ bestuurscultuur.

 

 

De uiteindelijke tekst van de brief

Gemeenten uit het hele land slaan alarm over een verziekte bestuurscultuur rond de herindeling van gemeenten. Ze trekken aan de bel bij de regering en waarschuwen andere gemeentebestuurders die te maken hebben of kunnen krijgen met de in hun ogen doorgeslagen en weinig transparante werkwijze van vooral de provincies op dit dossier.

Wethouders en raadsleden uit Landgraaf, Cromstrijen, Korendijk, Binnenmaas en Haren hebben in een onderlinge bijeenkomst vastgesteld dat zij allemaal te maken hebben met dezelfde soort willekeur en misleiding door respectievelijk de provincies Limburg, Zuid-Holland en Groningen.

De betrokken gemeenten stellen vast dat provincies steeds vaker ongevraagd de touwtjes in handen nemen om fusies tussen gemeenten af te dwingen. Ze wijzen op hun eigen onaangename ervaringen met de drie provincies. Die drie zetten met een herkenbaar identieke aanpak en doorzettingsmacht gemeentebesturen en burgers buiten spel. Ook in andere provincies zijn signalen dat deze aanpak wordt gevolgd.

Door het optreden van hun provincies zijn alle vijf gemeenten betrokken in wettelijke procedures om tegen de zin van de gemeenteraad en de burgers in te worden samengevoegd met buurgemeenten. Wettelijk en volgens het geldende beleidskader gaan gemeenten echter zelf over hun toekomst: initiatieven voor herindeling en grenscorrecties horen van onderaf te komen, dat wil zeggen  van gemeenten en niet van provincies. Gedwongen fusies zijn alleen mogelijk als gemeenten financieel in problemen zijn geraakt, wat bij geen van de vijf het geval is, of als gemeentelijke taken worden verwaarloosd of er serieuze risico's zijn dat de dienstverlening aan de burgers op termijn in gevaar komt.

Waar de provincies de regie pakken bepalen ze zelf de spelregels, versnellen ze procedures, misleiden ze gemeentebesturen en hun burgers met valse beloftes over hun eigen vrije keuze, negeren ze besluiten van gemeenteraden en laten ze de mening van de bevolking links liggen. De vijf gemeenten zijn hiermee allemaal geconfronteerd in de afgelopen periode. Onderdeel van de provinciale doorzettingsmacht is het herhaaldelijk benadrukken van gesuggereerd gebrek aan financiele draagkracht of bestuurskracht. Ondanks dat gemeenten met harde cijfers en feitelijk organisatievermogen aantonen dat de provincies er naast zitten en foutieve informatie geven, gaat deze uiteindelijk als waarheid naar de minister van Binnenlandse Zaken, en leeft de misleiding verder in wetsvoorstellen voor herindeling richting de Raad van State en Tweede en Eerste Kamer.

De heersende praktijk verziekt de bestuurscultuur. De grote vraag is: waarom gebeurt dit, en wie laten het gebeuren? De eventueel aanwezige echte reden waarom provincies gemeenten in hoog tempo willen samenvoegen, kennen de gemeenten niet. Evenmin is duidelijk of er steun voor is van de Haagse overheid. De vijf gemeenten zien wel de effecten van blinde opschalingsdrift: gemeenteraad, burgers, ondernemers en regio's krijgen de kans niet of niet meer om hun eigen bestuur en samenwerkingen te organiseren. De legitimiteit van de gemeenteraden wordt bedreigd door het optreden van provincies. Kiezers verliezen zo nog meer het vertrouwen in de politiek of zelfs in de (lokale) democratie.

 

 

Hoe nu verder?

De gemeente Landgraaf zal voorlopig niet fuseren met Heerlen. De nieuwe minister van BZK, Kajsa Ollongren, heeft het met het advies van de Raad van State niet aangedurfd het herindelingsadvies van de provincie Limburg door te zenden naar de Tweede Kamer. In Landgraaf zijn ze uiteraard opgelucht, maar ze zijn nog niet verlost van het herindelingsgeloof van de provincie. Minister Ollongren wil graag af van wethouder Palmen in Brunssum. Veel instrumenten heeft ze daar niet voor, maar een herindelingsvoorstel van de provincie voor de fusie van Heerlen, Landgraaf, Brunssum en Kerkrade kan haar misschien verlossen van deze omstreden wethouder. Met dat dreigende gevaar hoop ik dat Landgraaf medestrijder blijft. Het is te hopen dat na de uitzending van EenVandaag meer journalisten en nieuwsrubrieken aandacht krijgen voor een bestuurscultuur van het politieke midden, die bezig is de politieke flanken en lokale partijen terug te dringen en een loopje nemen met de wensen van burgers. Ik heb die ontwikkeling op deze site geschetst als de onzichtbare hand van de herindeling.

Nog dit jaar of anders begin volgend jaar zal er een rapport uitkomen van de bevindingen van de rondgang van Communication Concert. Ik hoop dat de Kamerleden die over de toekomst van Haren gaan de bereidheid tonen om zich echt goed in te lezen in dit dossier en zullen zien dat wij in Nederland bezig zijn met de democratie in Nederland ernstig te verwonden. Als eerste verwacht ik dat van de Kamercommissie Biza:

 

Michiel Verbeek, 10 december 2017

 

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *