Michiel Verbeek

20 jan

Studenten Economie hebben na het uitkomen van het WRR rapport over Geld en Schuld een mooie taak om familie en kennissen de wonderlijke wereld van Geldschepping uit te leggen en te vertellen waarom we beter het huidige stelsel kunnen verbeteren dan over te gaan op een heel nieuw stelsel.

De WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) heeft op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek gedaan naar ons geldstelsel. Dit verzoek kwam na de voorstelling over het bankwezen van De Verleiders en het burgerinitiatief van Ons geld. Dit burgerinitiatief is zeer serieus genomen door de Haagse politiek! 
Het rapport Geld en Schuld signaleert twee kernproblemen: 1. Grote omvang en grote bewegelijkheid van schulden en 2. De onbalans van private schulden is historisch gezien ongekend. Over die schuldenberg kun je zeggen dat het probleem niet groot is zolang de last van de schuld gedragen kan worden. Met andere woorden als de lener keurig op tijd aflost en rente betaalt. De WRR vindt dat te makkelijk. Hoge schulden zorgen er voor dat een crisis langer duurt en leidt tot onevenwichtige economische groei. In Nederland is sprake van een hele hoge hypotheekschuld, maar daar staat huizenbezit tegenover. In economische moeilijke tijden kan er een onbalans ontstaan met als gevolg dat we langer in een economisch dal zitten. Dat hebben we gezien in de financiële crisis van 2008 toen veel woningen ‘onder water’ (waarde huis was lager dan de hypotheekschuld op het huis) kwamen te staan. In Europees verband worden de publieke schulden binnen de perken gehouden door harde afspraken over begrotingstekort en schuldenlast in relatie tot het BBP (Bruto Binnenlands Product, datgene dat we met elkaar produceren en verdienen). Aan het terugdringen van hoge private schulden wordt gewerkt door de hypotheekrente aftrek af te bouwen en huizenkopers te verplichten eigen geld mee te nemen, zodat niet de hele waarde van het huis beleend wordt. Aan de andere kant worden studenten probleemloos opgezadeld met hoge schulden om hun studie te kunnen financieren. Combineer je de studieschulden en de beperkingen van het lenen van geld voor het kopen van een huis voor starters dan zie je direct de samenhang tussen het ontmoedigen van schulden en kredietverlening.

Banken kunnen ‘toveren’

Het pleidooi van De Verleiders en de stichting Ons Geld is om het fenomeen geldschepping in publieke handen onder te brengen. Dat zit nu bij commerciële banken. Banken zijn hele speciale bedrijven. Zij kunnen en mogen ‘toveren’. Stel een bank wil bedrijf X een lening verstrekken van 2 miljoen. De bank hoeft dan niet eerst te kijken of ze ergens 2 miljoen aan spaargeld heeft liggen om uit te lenen, maar creëert met een druk op de knop 2 miljoen. De bank zal goed kijken of het bedrijf in staat is om rente en aflossing te kunnen betalen. Als de bank daarvan overtuigd is, kan het bedrijf beschikken over de 2 miljoen. Is er helemaal geen beperking aan de uitleencapaciteit van de bank? Voor de financiële crisis van 2008 moesten banken 2% à 3% eigen vermogen hebben tegenover de uitleencapaciteit. Tegenover 1 miljoen eigen vermogen mochten banken 50 miljoen aan kredieten uitlenen. Na de crisis van 2008 is de discussie ontstaan over de hoogte van de buffers van banken. In internationaal verband is 4% afgesproken. In het voorbeeld betekent dat de bank tegenover de 1 miljoen eigen vermogen nog maar 25 miljoen kan uitlenen. Dat is een forse verlaging van de kredietmogelijkheden. Diverse politici en ook economen pleiten voor een kapitaalbuffer van minstens 10%. Dan kan de bank nog maar 10 miljoen uitlenen. Daarmee kan de economie in grote financieringsproblemen komen. Hogere kapitaalbuffers heeft grote invloed op de economische ontwikkeling door beperking van de kredietverlening.
De Verleiders en Ons geld zijn niet tegen Geldschepping, maar willen dat in publieke handen brengen. Dus kabinet en parlement. De WRR steunt De Verleiders en Ons Geld niet in hun kernpleidooi. Bang voor economische neergang en teveel politieke invloed bij Geldschepping, maar ook angst voor het onbekende, omdat zo’n publiek geldstelsel nergens in de wereld gepraktiseerd wordt en het zou betekenen dat Nederland uit de Eurozone zou moeten gaan en daarmee misschien ook uit de Europese Gemeenschap. Dat lijkt geenszins een wenkend perspectief.   

Het echte probleem van Geldschepping ontstaat bij te ruime regelgeving voor schaduwbankieren

Het pleidooi voor een publiek geldstelsel komt voort uit de nasleep van de financiële crisis van 2008. De banken moesten gered worden door de overheid met de inzet van miljarden aan belastinggeld. Dat willen De Verleiders en Ons Geld niet nog een keer. Tijdens de financiële crisis van 2008 zijn de grote commerciële banken veel te ver gegaan met kredietverlening. Er werden in de Verenigde Staten leningen verstrekt voor het kopen van een huis aan mensen die de schuld op korte termijn misschien konden dragen, maar op de langere termijn niet. Toch werden aan die mensen leningen verstrekt. Banken hadden daar geen probleem mee, want als de rente en aflossing niet meer betaald kon worden dan werd iemand uit het huis gezet en werd het huis verkocht. En kon de verdienmachine van de bank weer door. Wat we geleerd hebben van de financiële crisis van 2008 is dat het banken onmogelijk gemaakt moet worden om voor eigen gewin geld te scheppen en we moeten de regelgeving nog verder vereenvoudigen dat in tijden van een financiële crisis een bank onmiddellijk en makkelijk genationaliseerd kan worden. Dat zijn de veiligheidskleppen die de samenleving nodig heeft. Die het publieke belang bij soepele kredietverlening borgen. In de VS is in de aanloop van de crisis de regelgeving zodanig versoepeld dat banken misbruik konden gaan maken van hun speciale situatie in het financieel- economische stelsel. Als banken in de buurt kwamen van de kapitaalbuffer van 2% of 3% werd een gelieerde schaduwbank ingeschakeld. In de tijd van grote economische vooruitgang was veel behoefte aan beleggingsproducten met hoge rendementen. Banken hebben door de versoepeling van de regelgeving beleggingsproducten kunnen doorschuiven naar de schaduwbanken. Door het fenomeen van Geldschepping konden de banken ongekende hoeveelheden geld inbrengen in het financieel-economische systeem. De vorige president van de VS, Barack Obama, is begonnen om die weg van banken naar schaduwbanken dicht te gooien, maar Donald Trump is bezig om dat weer terug te draaien. Als de weg van het schaduwbankieren voor banken wordt afgesloten en in nood snelle nationalisatie kan plaatsvinden, kunnen we prima in Europees verband verder met het systeem van Geldschepping door banken.


Michiel Verbeek, 20 januari 2019

Op de foto: George van Houts van De Verleiders tijdens zijn pleidooi voor een publiek geldstelsel in de Tweede Kamer namens de stichting Ons Geld.




Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *