Michiel Verbeek

21 sep

Laura Batstra beantwoordt deze vraag met: door de diagnose niet te stellen. Vraag en antwoord vormen de titel van haar boek. De gemeente Haren doet in het kader van de transformatie van de jeugdzorg mee aan een onderzoek onder haar leiding. 

Het boek van Laura Batstra heeft veel tegenstand uitgelokt. Tegenstanders halen graag een kind aan die na een pil verzucht: Wat heerlijk, eindelijk rust in mijn hoofd. Laura Batstra wil daar tegenover zetten: laten we eerst proberen kinderen te helpen zelf de rust in hun hoofd te krijgen. 

Batstra werkte als psychologe in een psychiatrische instelling. Ze is daar gestopt omdat lastig kindgedrag te snel het label ‘psychiatrisch ziek’ kreeg en dat medicatie te snel als beste oplossing werd gezien.

Wat is ADHD?

Eerst dan maar even de letters: Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Kinderen met ADHD zijn impulsief, hyperactief en hebben aandachtsproblemen. Het ADHD kind is vaak storend gedrag in de klas. Maakt het de leerkracht onmogelijk om les te geven. Bepaalt de sfeer in huis. Bij slechte bui, moet de omgeving het ontgelden. Schiet nooit op. Raakt dingen kwijt. Is onbeleefd tegen visite. Verpest uit jaloezie de verjaardag van z'n broertje. ADHD is geen hersenafwijking. Er is geen breinkenmerk, lichamelijk kenmerk, neurologisch kenmerk of gencombinatie die alle ADHD'ers wel hebben en niet-ADHD'ers niet. Het verklaart geen gedrag, het is het gedrag.

Resultaten groot onderzoek

Laura Batstra schrijft in haar boek over de Mutiple treatment study of children with ADHD uit de jaren 90. In dit onderzoek werden 579 kinderen van 7 tot 9 jaar verdeeld over vier behandelingen: 1. zeer intensieve gedragstherapie. 2. Intensieve zorgvuldige medicatie. 3. Combinatie van gedragstherapie en medicatie. 4. gewone behandeling van huisarts of andere hulpverlener (vaak minder zorgvuldig en gecontroleerd medicijngebruik). Het onderzoek duurde 14 maanden.

De uitslag van het onderzoek luidde: medicatie helpt beter tegen de kerngedragingen van ADHD dan intensieve therapie. De intensieve therapie richtte zich meer op moeilijkheden in de klas en de omgang met andere kinderen. Niet verwonderlijk dat medicatie beter scoort op hyperactiviteit, impulsiviteit en aandachtsproblemen. De medicatie aanpak scoorde op 3 van de 19 punten beter dan intensieve gedragstherapie: 1. aandachtsproblemen beoordeeld door ouders. 2. Aandachtsproblemen beoordeeld door leerkrachten. 3. Hyperactiviteit beoordeeld door leerkrachten. Interessant is dat ouders en leerkrachten een voorkeur hadden voor intensieve gedragstherapie boven medicatie. Na twee jaar medicatie verdwenen positieve effecten. Na 3 jaar slechtere resultaten. Na 3 jaar voldeed nog maar de helft van de 579 kinderen aan de ADHD criteria. Ongeacht de behandelgroep. Na 8 jaar nog maar 30%.

De aanpak van Laura Batstra

De methodiek van Allen Frances en Laura Batstra is stepped care gecombineerd met stepped diagnosis. Beginnen met de lichtste, goedkoopste en veiligste behandeling. Is het ontoereikend dan een volgende stap. Werkende medicatie is de laatste stap. Stepped diagnosis betekent de eerste stappen zonder psychiatrische classificatie. De aanpak gaat in 6 stappen: 1. Inventariseren. 2. Normaliseren. 3. Watchfull waiting. 4. Minimale interventie. 5. Gedragtherapeutische technieken. 6. Doorverwijzen naar de tweede lijn.

Minder snel medicatie en meer behandeling op maat

Medicatie helpt het gedrag te beïnvloeden, maar het heeft bijwerkingen en lost het probleem niet structureel op. Wil je dezelfde resultaten bereiken, moet je blijven slikken. Een middelenverslaving ligt op de loer. ADHD is de schuld van niemand, maar een probleem van ons allemaal. Familie en vrienden moeten hun best doen met praktische hulp en een verdraagzame houding. Leerkrachten kunnen leren om beter om te gaan met drukke kinderen. Als de voetbaltrainer of de nieuwe leerkracht weet heeft van de diagnose, dan kan hij meer herkennen. En als je anders denkt over gedrag van een kind, zal je anders doen tegen een kind.

Normaliseer opvoedstress. Positief interpreteren. Wanneer je bepaald gedrag wilt veranderen moet je eerst het gedrag goed observeren en analyseren. Zit er een patroon in op weg naar bijvoorbeeld een driftbui. Creëer een voorspelbare omgeving. Vertel wat mag. Heb oog en aandacht voor gewenst gedrag en weinig aandacht voor ongewenst gedrag. Straffen gebeurt vaker uit wanhoop dan uit opvoedkundige overwegingen. Weet dat straf vaak alleen op korte termijn werkt. Ongehoorzaam gedrag dat beloond wordt blijft bestaan. Dus wel reageren op ongehoorzaam gedrag.

Wanneer wel medicatie?

In geval van vrijwel onbeheersbare situaties kan medicatie niet uitblijven. Bijvoorbeeld bij hele ernstige gedragsproblemen. En ook in geval betrokkenen uitgeput raken van de inzet om problemen te keren. 

Hoop en verwachting in Haren?

 

De gemeente Haren maakt gebruik van het beeld van de Harense Rotonde voor het sociaal domein. De rotonde bestaat uit vier onderdelen. Op de eerste afslag kom je tegen: eigen kracht, burgerkracht en zelfredzaamheid. Op de tweede afslag de algemene en collectieve voorzieningen. Op de derde afslag de individuele maatvoorzieningen van de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) en op de vierde afslag de jeugdzorgvoorzieningen. De transformatie in de zorg is erop gericht om zoveel mogelijk een transformatie te krijgen van de linkerhelft naar de rechterhelft. Proberen preventief of in een heel vroeg stadium van problemen al ondersteuning te bieden om te voorkomen dat iemand afglijd naar de zware zorg. Het is beter voor het welbevinden van de persoon in kwestie en voor de overheid is het financieel gunstig. Met het onderzoek van Laura Batstra hopen we kansrijke methodieken in te kunnen zetten om die gewenste transformatie voor Harense jeugd te kunnen realiseren. Het zou toch prachtig zijn als we jongeren met snelle adequate interventies uit de zware jeugdzorg kunnen houden!

Michiel Verbeek, 20 september 2015

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *