Michiel Verbeek

12 jul

Het Finse onderwijssysteem wordt alom geroemd. Na het lezen van de Finnish Lessons van Pasi Sahlberg begrijp ik waarom. Aan de hand van mijn onderstrepingen en aantekeningen in de kantlijn probeer ik een beeld te geven van het boek.

  1. De kern is de Peruskoulu. Dat is het basisonderwijs van 9 jaar in de leeftijd van 7 tot 16 jaar. Daar boven zit het middelbaar beroepsonderwijs en de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. En daar boven zit de universiteit en het hoger beroepsonderwijs. Prettig overzichtelijk.
  2. De basisfilosofie is: alle leerlingen kunnen leren als zij de juiste kansen krijgen en adequaat ondersteund worden. Er kunnen hoge gemeenschappelijke onderwijsdoelen worden gehaald als het leren goed wordt afgestemd op specifieke leerling kenmerken en –behoeften.
  3. Wat mij misschien wel het meeste trof in het boek is de afweer tegen ‘teaching to the test’. Dat is precies waar het Nederlandse onderwijs onder lijdt. Toetsen staan centraal en daar wordt het programma op afgestemd. Zo fout! Een verkeerde focus! Het moet gaan om het overbrengen van kennis, het aanleren van vaardigheden en leren ‘leren’. En niet leren om te slagen voor de toetsen!.
  4. Vier strategische uitgangspunten ter verbetering van het leren van alle leerlingen: 1. De garantie van gelijke kansen op goed publiek bekostigd onderwijs voor iedereen. 2. Het versterken van de professionaliteit van en het vertrouwen in docenten. 3. Richting geven aan onderwijsveranderingen op basis van ‘rijke data’ over het onderwijsproces en een slim evaluatiebeleid. 4. Faciliteren van netwerken tussen het onderwijs en niet-gouvernementele organisaties- en groepen. 
  5. Leerkrachten bepalen als professionals wat er geleerd moet worden. Op maat leren en lesgeven. Focus op creatief leren. Het nemen van risico’s wordt aangemoedigd. Het onderwijssysteem is gericht op innovatie. En controle is vervangen door gedeelde verantwoordelijkheid en vertrouwen.
  6. De Finse docent geeft maximaal 800 lessen van 45 minuten. 6 uur intensief lesgeven op een dag is het maximum. Docenten hebben ook andere taken.
  7. De kwaliteit van docenten is heel hoog. In het hele Finse onderwijssysteem zijn leerkrachten universitair opgeleid. Op de universiteit wordt alleen lesgegeven door gepromoveerde docenten. Het beroep van docent staat in heel hoog aanzien.
  8. In Finland is de keuze voor een opleiding en het liefst voor je carrière verschoven naar een veel latere leeftijd. In Nederland moet een kind van 12 al bijna een definitieve keuze maken. In Finland zit je tot je 16de op de Peruskoulu. Er is een soort algemene doelstelling voor iedereen, maar er wordt rekening gehouden met de verschillende niveaus van leerlingen en verschillende behoeftes aan ondersteuning. Leerlingen volgen onderwijs volgens een persoonlijke routekaart.
  9. Loopbaanoriëntatie en begeleiding zijn essentieel.   
  10. Leerlingen die na de Peruskoulu kiezen voor beroepsonderwijs kunnen altijd nog switchen naar bovenbouw voortgezet onderwijs door bepaalde modules in hun studieplan op te nemen. Niet meer vastzitten in een bepaalde kolom!
  11. Drop out moet worden voorkomen door het verbeteren van begeleiding en aandacht voor het algemene welbevinden op school.
  12. Er is veel aandacht voor speciaal onderwijs. Met adequate en persoonlijke ondersteuning kunnen veel kinderen veel realiseren.
  13. De Finse scholen kennen veel naschoolse activiteiten.
  14. Zittenblijven leidt vaak tot een negatieve houding ten aanzien van leren en vervolgonderwijs. Het is ook vaak zo inefficiënt. Een persoonlijk leerplan maakt zittenblijven en een jaar alles overdoen overbodig.
  15. Aandacht voor karakter ontwikkeling. Bewuste aandacht voor: respect, verantwoordelijkheid, empathie, eerlijkheid, initiatief, volharding, integriteit, moed en optimisme.
  16. Een aantal veranderingen die nastrevenswaard zijn: van meetbare doelen naar merkbare veranderingen. Van regel gedreven naar waarden gedreven. Van standaardisatie naar maatwerk. Van functiedifferentiatie- en specialisatie naar de allround vakman. En van competitie in de markt naar evenwicht tussen privaat en publiek.
Het laatste hoofdstuk in het boek is de epiloog van Jan Heijmans van Stichting De Brink. Deze stichting houdt zich bezig met leiderschap en duurzame organisatieontwikkeling en heeft samen met ‘Onderwijs maak je samen’ gezorgd voor het naar Nederland halen van de Finnish Lessons. Wat ik in dat hoofdstuk wel interessant vond was de indeling in vak- en vormingsgebieden. Science (natuur, milieu, techniek en duurzaamheid), Civics (geografische, historische, sociaal-maatschappelijke realiteit en wereldburgerschap, Economics (economie, bestuurlijk-politieke realiteit en ondernemingszin), arts (filosofie, kunst, cultuur, media en tijdsgeest) en Lifestyle (geluk, gezondheid, vrije tijd en vitaliteit). In de laatste decennia zijn de discussies over onderwijs vooral gegaan over geld, over vroegtijdige schoolverlaters en de het verkeerde beleid van de overheid. Ik hoop dat de Finnish Lessons een interessante inhoudelijke dialoog weet te ontketenen in onderwijsland! Docenten van Nederland: lees het boek en breng een nieuwe beweging in Nederland op gang!

Michiel Verbeek, 15 maart 2013   

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *