Michiel Verbeek

23 apr

Het rapport Verkenning zelfstandigheid gemeente Haren van de B&A-groep biedt veel elementen voor de onderbouwing van de zelfstandigheid van Haren. Als vervolgens de aanbevelingen uit het rapport worden overgenomen, dan kan de gemeente makkelijk 10 jaar zelfstandig verder!

 


 

    Onderbouwing zelfstandigheid:

    1. Een zelfstandig Haren heeft een groot lokaal politiek en maatschappelijk draagvlak.

    2. De wettelijke taken voert de gemeente naar behoren uit. Recent voorbeeld: Wet Basisregistratie Personen. De gemeente loopt hiermee voorop in Nederland.

    3. De beheer- en onderhoudstaken worden op een systematische wijze gepland en uitgevoerd.

    4. Voor maatschappelijke opgaven, die niet wettelijk zijn opgelegd, kent Haren een pragmatische werkwijze en is men actiegericht. Er heerst een ‘aanpakcultuur’.

    5. De ambtelijke capaciteit is een aandachtspunt, maar leidt (nog) niet tot knelpunten in het vervullen van de wettelijke taken.

    6. De gemeente experimenteert met nieuwe vormen van inspraak en participatie. Voorbeelden: Stationsgebied en de Large Scale Intervention bij de herindelingsdiscussie.

    7. Het voorzieningenniveau is hoog en voorziet voor een groot deel in de behoefte van de bevolking.

    8. Haren neemt een geografische sleutelpositie in, in de corridor Groningen-Assen. Hoewel deze positie de gemeente onderhandelingsruimte geeft, werkt de gemeente loyaal mee aan de gebiedsopgaven op het gebied van transport en logistiek.

    9. De nieuwe taken in het sociaal domein zijn zonder grote problemen op de rails gezet en de gemeente realiseert in het eerste jaar een positief rendement op dit terrein van ruim 200.000 euro.

 

Selectie uit het rapport:


Hieronder staat een ruime selectie uit het rapport waaruit blijkt dat Haren de wettelijke taken naar behoren uitvoert en zeer wel opgewassen is voor de toekomst.

1. Centrale vraag: heeft de gemeente Haren zelfstandig een robuuste en bestuurskrachtige toekomst in regionaal perspectief?

2. Normenkader: Draagvlak, Interne samenhang, Bestuurskracht, Evenwichtige regionale verhoudingen, Duurzaamheid, Specifieke criteria (nodale principe, schaalniveau, inhoudelijk samenhangende gebiedsopgaven en –kansen)

3. Lokaal politiek en maatschappelijk draagvlak. Sinds de burgerraadpleging en de verkiezingen van 2014 is er een ruime meerderheid in Haren voor zelfstandigheid. Het raadsbesluit om samen met Groningen en Ten Boer te fuseren is in een burgerraadpleging met 75% van de stemmen afgewezen. In de gemeenteraad was er vervolgens in december 2014 een raadsmeerderheid van 11 tegen 6 voor een fusie met Tynaarlo. Toen de fusie met Tynaarlo niet lukte heeft de raadsmeerderheid gekozen voor continuering van de zelfstandigheid. Alleen nu met een grotere meerderheid: 12 tegen 5. De raadsmeerderheid bevestigt de uitkomsten uit de Large Scale Intervention en de BTH-wijzer (Bestuurlijke Toekomst) uit 2015. De grote meerderheid van de inwoners hecht zeer aan het groene, dorpse karakter, een bruisend centrum, goede zorg-, sport- en onderwijsvoorzieningen en korte lijnen tussen burger en bestuur. De gemeente luistert naar burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

4. Regionaal draagvlak. De gemeente Groningen is geen voorstander van een zelfstandig Haren en wil Haren graag toegevoegd zien bij Groningen en Ten Boer. Hoogezand en Slochteren wilden in het verleden graag samen met Haren een nieuwe gemeente vormen. De gesprekken daarover hebben niet tot concrete toenadering geleid. Hoogezand en Slochteren vinden het jammer als Haren als kleine zelfstandige gemeente overblijft in de omgeving van allemaal opgeschaalde gemeenten. Zij vinden dat Haren bij Groningen gevoegd moet worden. Voor de gemeente Tynaarlo kwam de fusievraag van Haren te vroeg en wellicht ongelegen. In de provincie Drenthe speelt geen herindeling. Tynaarlo heeft wel aangegeven dat Haren altijd welkom is voor samenwerking op beleidsarme terreinen (voorbeelden zijn personeelsadministratie, belastingen, maar ook onderhoud openbare ruimten). Ten Boer ziet Haren graag samengevoegd met Groningen en Ten Boer, maar begrijpt de zelfstandigheidswens van Haren heel goed. Het is niet onlogisch dat veel Groninger gemeenten aan de vooravond van een grootschalige herindeling vreemd aankijken als er één gemeente zelfstandig blijft. Die situatie gaat over. Wat dan overblijft is een kleine zelfstandige gemeente, die zich altijd in het verleden actief en solidair heeft opgesteld in de regio. Haren is altijd één van de grootste voorstanders geweest van de Regio Groningen–Assen. Als teken van een constructieve opstelling in de regio geldt bijvoorbeeld het bouwplan in Haren-Noord, momenteel het meest succesvolle bouwplan in Noord-Nederland.  

5. Provincie brede samenwerkingsverbanden. Het aantal intergemeentelijke samenwerkingsverbanden van Haren is gering. In het kader van het sociaal domein is Haren niet meer aangesloten bij een intergemeentelijke sociale werkplaats. Haren heeft de Harense medewerkers overgenomen in de eigen buitendienst. Haren kent ook geen ISD (Intergemeentelijke Sociale Dienst). De omvang van het sociaal domein is beperkt en overzichtelijk. Provincie brede samenwerkingsverbanden zijn: VGG (Vereniging van Groninger Gemeenten), Veiligheidsregio, Veiligheidshuis, RBPO (Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg), Beschermd wonen, Publieke Gezondheid & Zorg, Omgevingsdienst en de RIGG (Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten). Bij deze samenwerkingsverbanden was Haren altijd een kleine speler zonder getalsmatige macht. Nu en in de toekomst zal Haren het moeten hebben van argumenten en inspirerende voorbeelden. 

6. Overige samenwerkingsverbanden. Afvalverwijdering, Meerschap Paterswolde, Zuidlaardermeer, RMC (Regionaal meld- en coördinatiepunt), aanbesteding leerlingenvervoer, Kerngroep passend onderwijs, Stichting Baasis en Geopark. Zeer overzichtelijk en niet cruciaal voor het beleid van de gemeente Haren. De meeste kunnen makkelijk vervangen worden.    

7. Identiteit. Haren is een unieke gemeente vanwege de combinatie van veel groen, water en ruimte, goede voorzieningen en een gunstige ligging dichtbij de stad Groningen en met een NS-station. De ligging in het Geopark op de Hondsrug, geeft een hele plezierige en hooggewaardeerde woonomgeving. Haren wordt niet voor niets de groene parel van het noorden genoemd.

8. De bevolking van Haren wordt gekenmerkt door hoge opleidingsgraad en sterke maatschappelijke betrokkenheid en mensen met tijd. De B&A-groep ziet goede voorbeelden van burgerkracht in Haren, maar heeft er nog erg veel gemist. Wel zien de onderzoekers een groot potentieel aan burgerkracht, dat volgens veel inwoners van Haren nog onvoldoende verzilverd wordt.

9. De gemeente is bij nieuwe plannen en ideeën er goed in om mensen te betrekken, maar in de follow-up voor wat betreft informatievoorziening en vasthouden van de betrokkenheid moet het beter!

10. De wettelijke opgaven pakt de gemeente op zoals dat van het rijk wordt gevraagd. Een recent voorbeeld is de nieuwe Wet Basisregistratie Personen. De gemeente Haren loopt hierbij voor op landelijke ontwikkelingen.

11. De beheer- en onderhoudstaken worden op een systematische wijze gepland en uitgevoerd.

13. De beleidsplannen kennen een pragmatische aanpak.

14. De ambtelijke capaciteit is een aandachtspunt, maar leidt (nog) niet tot knelpunten in het vervullen van de wettelijke taken. Ambtenaren in beleidsfuncties zouden graag meer tijd willen hebben voor advisering.

15. De gemeente experimenteert met nieuwe en vroegtijdige vormen van inspraak en participatie. Voorbeelden: Stationsgebied en de Large Scale Intervention bij de herindelingsdiscussie.

16. De gemeente kent een ‘aanpakcultuur’.

17. De gemeente mist momenteel een overall toekomstvisie als een soort wenkend perspectief, waar uitvoeringsplannen een logisch uitvloeisel van zijn. De afwezigheid van de overall toekomstvisie heeft te maken met het traject van de bestuurlijke toekomst van Haren. Normaal gesproken had die er al gelegen in het kader van de structuurvisie.

18. De gemeenteraad pakt onvoldoende de kaderstellende rol op en het college en de ambtelijke organisatie brengt de raad onvoldoende in positie.

19. De gemeente realiseert veel maatschappelijke opgaven met andere gemeenten, maar ook met inwoners en maatschappelijke partners samen. Logisch in een netwerksamenleving.

20. Bijstellingen in plannen en projecten vinden plaats bij veranderende omstandigheden. Het snel schakelen wordt soms als ‘wisselvallige koers’ ervaren.

21. Op het gebied van beleidsevaluaties en monitoring zou de gemeente een verbeterslag moeten maken.

22. Binnen de huidige mogelijkheden en budget (voor aanschaffingen en inhuur) is de ambtelijke organisatie in staat om de continuïteit en kwaliteit bij ICT te waarborgen en te voldoen aan de landelijke uitgangspunten.     

23. De gemeente Haren stelt prioriteiten voor het aanschuiven aan regionale tafels. Niet alle vergaderingen worden bijgewoond.

24. Haren kent geen noemenswaardige afwijkingen ten opzichte van andere vergelijkbare gemeenten als het gaat om de overhead.

25. De gemeente is actiegericht. Kent een ‘aanpakcultuur’ bij het oplossen van vraagstukken op een pragmatische wijze.

26. Haren heeft een periode gekend van oplopende schulden. Afgelopen periode zijn stevige stappen gezet als het gaat om het terugdringen van de netto schuldpositie en het zorgdragen voor een sluitende begroting.

27. De gemeente voert de Wmo en de participatiewet zelfstandig uit. De jeugdhulp is zeer complex en is veel risicovoller. Om die reden kiezen alle 23 gemeenten in de provincie Groningen voor onderlinge solidariteit. Voor de jeugdzorg is Haren waarschijnlijk een nettobetaler in de regionale samenwerking.

28. De gemeente realiseert in het eerste jaar van de nieuwe taken in het sociaal domein een positief resultaat van ruim 200.000 euro.

29. Het voorzieningenniveau is hoog en voorziet voor een groot deel in de behoefte van de bevolking.

30. Haren neemt een geografische sleutelpositie in, in de corridor Groningen-Assen. Hoewel deze positie de gemeente onderhandelingsruimte geeft, werkt de gemeente loyaal mee aan de gebiedsopgaven op het gebied van transport en logistiek.

 

Aanpakken verbeterpunten:

Aan het eind van het rapport Verkenning zelfstandigheid gemeente Haren geven de onderzoekers van de B&A-groep een aantal aanbevelingen. Als die worden opgevolgd, dan kan de ‘nee, tenzij’ en ‘ja’ worden. De aanbevelingen zijn: 

 

1. Maak een toekomstvisie met een perspectiefvol, gedeeld en gedragen beeld van de toekomst. Een visie die richting kan geven en kaders stelt.

2. Zet de grote verbeterstappen voort op het gebied van de financiën en overweeg het vergroten van de inkomsten door de onbenutte belastingcapaciteit te benutten. 

3. Geef inwoners, ondernemers en organisaties een actievere rol en verantwoordelijkheid.

4. Verbeter de kaderstellende rol van de raad. Het college en de ambtelijke organisatie moeten de raad hiervoor beter faciliteren.

5. De ambtelijke organisatie zal op het gebied van beleidsontwikkeling moeten worden versterkt. Voor specialistische inhuur moeten de financiën op orde blijven en de bestuurskracht kan verbeterd worden met meer burgerkracht.

6. Er moet geïnvesteerd worden in de relatie met de buurgemeenten zeker als de omgeving opgeschaald is. Er zal een nieuw evenwicht gezocht moeten worden. De verbeterpunten kunnen alleen tot een succes gebracht worden als er voldoende draagvlak blijft bij inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers.

 Michiel Verbeek, 10 april 2016            


Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *