Michiel Verbeek

18 sep

Alles wordt verkleind tot een rekensom. Dat doet veel positieve inspanningen voor de samenleving te kort. Jesse Klaver wil met een pragmatische moderniseringsagenda een politicus zijn die richting geeft en wil zijn volgers mobiliseren op zijn eigen ideeën.  

 

Jesse Klaver is de meest verfrissende lijsttrekker bij de verkiezingen van 15 maart 2017. Zijn voorganger, Bram van Ojik, heeft bewust halverwege de rit de wisseling laten plaatsvinden. Klaver heeft op die manier voldoende tijd om een eigen geluid te ontwikkelen. In Zondag met Lubach van 11 september 2016 liet Arjen Lubach zien hoe Jesse Klaver studie gemaakt heeft van Barack Obama en hoe hij daar handig gebruik van maakt. Zijn speeches zijn in witte overhemden met opgerolde mouwen. Om te werken aan bekendheid bij een groot publiek was het optreden op de bank naast Isa Hoes bij Linda de Mol zeer nuttig. We leerden daar dat hij heel graag op espadrilles loopt, zorgzaam en behulpzaam is, dat hij wat verlegen was als puber en dat zijn vrouw zijn grote liefde is. Daar kwam natuurlijk ook weer de geschiedenis langs van de jongen die flink heeft moeten knokken en niet in een gespreid bedje geboren is.

Jesse Klaver heeft de juiste uitstraling bij zijn verhaal. Dat is een steeds belangrijker element in de politiek. Ben je de verpersoonlijking van je boodschap? Hoop, strijdbaarheid voor de toekomst en gedurfde keuzes passen hem. Het plaatje klopt. Wat ook anders aan Klaver is ten opzichte van andere politici dat hij kiest voor een verhaal, voor een opvatting, voor een koers. Als mensen dat aanspreekt sluiten ze aan en stemmen ze op hem. Spreekt het niet aan, dan niet. Dat is verfrissend tussen politici die via focusgroepen en permanent kiezersonderzoek laten uitzoeken wat leeft in de samenleving om daar vervolgens de opvatting van de partij op af te stemmen. Genoeg reden om zijn boek De mythe van het economisme te lezen.

Hieronder belicht ik de belangrijkste punten uit het boek van Jesse Klaver en geef ik hier en daar commentaar.

1

We moeten naar een breder welvaartsbegrip. Als er geen prijs aan gegeven kan worden heeft het geen waarde. Zo lijkt onze samenleving te werken. Na een flink auto-ongeluk stijgt het bruto binnenlands product (BBP). Alle acties die daarna volgen hebben allemaal een prijs. Het harde werken van een ouder in de huishouding kent geen prijs en verhoogd het BBP niet. Een grote milieuramp levert een verhoging van het BBP op en dus van onze welvaart, maar ons nationaal geluk wordt toch minder? Als het aan Jesse Klaver ligt gaan we in Nederland, net als in Bhutan, denken over een breder welvaartsbegrip in de vorm van het nationaal geluk. Niet alles is in een rekensom onder te brengen. Denk aan het vele vrijwilligerswerk. Ook dat doet niet mee bij de berekening van onze welvaart. Dit is een oude lastig te verwezenlijken wens. Het is in het verleden veelvuldig geprobeerd. De vraag is of je voor goed beleid niet ook met de huidige systematiek uit de voeten kunt. Ik denk van wel!

2

De bankiers hebben niets geleerd en moeten aangepakt worden. In het boek gaat Klaver flink te keer tegen de bankiers. Die hebben het volgens hem na de financiële crisis nog steeds niet goed begrepen. Ik vrees dan het ingewikkelder ligt. Het zit niet zo zeer in het gedrag van bankiers, maar in het systeem. Klaver vraagt zich af waarom er niet volledig is afgerekend met de bonuscultuur. Iedere moraal lijkt zoek te zijn bij bankiers. In een hoorzitting met bankiers heeft Klaver ABNAMRO-bankier van Slingelandt gevraagd ‘in welke universum leeft u?’ Klaver wil de financiële sector verkleinen. Hij wil een staatsbank en een scheiding tussen zakenbanken en een nutsbanken. Ik denk dat Jesse Klaver een slagje dieper moet om de groei van de financiële sector te verkleinen. De reële economie zal moeten stijgen. Het geld moet daarnaartoe getrokken worden. Dan krimpt de financiële sector vanzelf. Daar zal de strijd moeten plaatsvinden. Focussen op de bonussen van bankiers schiet niet op!

3

De dogma’s van het economisme doorgeprikt.

Dogma 1: De onzichtbare hand van de markt zorgt ervoor dat inzet gepleegd wordt voor het beste resultaat. De kritiek van Jesse Klaver hierop is dat er te weinig rekening wordt gehouden met externe effecten. Als milieuschade geen prijs heeft dan werkt de marktwerking niet goed.

Dogma 2: Als de economie goed draait, profiteert uiteindelijk iedereen. Dat is volgens Klaver sinds het indrukwekkende onderzoek van Thomas Piketty ontzenuwd. De grote vermogensverschillen leiden tot moderne ‘slaven’.

Dogma 3: Een stevig vangnet zou mensen lui maken. Daarom streng op arbeid voor geld. Ondertussen zijn er veel mensen die graag willen, maar niet aan de bak komen.

Dogma 4: Martwerking leidt tot kostenbesparing. De consequenties daarvan zien we in salarissen in de zorg, bij postbodes, bij het spoor, in de zorg en bij nutsbedrijven.

Dogma 5: Collectieve uitgaven zijn een probleem en private een zegen. Maar meer geld naar de zorg zou wel betere zorg opleveren, volgens Klaver. De overheid produceert ook waarde en zorgt voor banen. Denk aan kinderopvang, politie, en onderwijzers. 

4

Massief investeren in duurzame energie. Jesse Klaver is van Groen Links, dus is er ook volop aandacht voor duurzaamheid. We moeten in Nederland zo snel mogelijk het zogenaamde feed-in systeem van Duitsland overnemen. Producenten van groene stroom zijn verzekerd van langjarig een vaste vergoeding. Dat werkt de juiste investeringen in de hand. Op zelf opgewekte energie zou geen belasting geheven moeten worden. En Klaver wil een CO2 vlaktaks. Belasting op het uitstoten van CO2. De overheid zou zelf ook moeten investeren in duurzame energie.

5

Het gaat zo niet goed met de zorg. Zorg is geen product en zorgkosten mogen stijgen als ze bijdragen aan het vergroten van de kwaliteit van leven. De marktwerking heeft in de hand gewerkt dat er overbehandeling plaatsvindt. Bekostiging per handeling lokt extra behandeling uit. Jesse Klaver wil de macht van de zorgverzekeraars breken. De overheid moet zelf medicijnen kopen. Daarmee kun je de macht van de farmaceutische industrie terugdringen. Het DBC-systeem in ziekenhuizen is ondoorzichtig en levert alleen maar bureaucratie op. De vraag is of het slim is om nu weer jaren te gaan bakkeleien over een nieuw zorgsysteem. Kunnen we niet beter bijsturen en aanpassen? Wat kunnen we doen om meer buurtzorg-achtige organisatie te bevorderen? De zorgmijding te lijf gaan door lage inkomens te vrijwaren van eigen risico en eigen bijdragen. En laten we gemeenten eerst nog een paar jaar geven om de decentralisaties echt goed vorm te geven.

6

De werknemer is geen wegwerpartikel. Klaver vindt de Wet Werk en Zekerheid halfslachtig, maar heeft geen goed alternatief. Deze wet leidt helemaal niet tot het gewenste doel: vast een beetje meer flex, en flex een beetje meer vast. Minister Asscher en alle voorstanders van de wet zijn van tevoren gewaarschuwd voor een heel voor de hand effect: binnen de 2 jaar wordt het contract ontbonden, omdat de werkgever geen zin heeft aan een transitievergoeding voor tijdelijke krachten. De banen voor tijdelijke krachten worden minder leuk en meer standaard, omdat na twee jaar makkelijk een verse kracht ingezet moet kunnen worden. In het oude systeem had iemand bij goed functioneren kans op drie jaar werk en met een pauze van 3 maanden nog een keer 3 jaar. De huidige pauze van 6 maanden is te lang en het voorkomt de transitievergoeding niet.

7

Experimenteer met het Basisinkomen. Klaver wil meer vertrouwen in mensen met een uitkering en wil meer mogelijkheden om bij te verdienen. Zijn pleidooi voor het Basisinkomen is nog een beetje voorzichtig. Ik hoop dat het Basisinkomen een groot onderwerp zal worden bij de komende verkiezingen. Het wordt noodzakelijk tegen de achtergrond van het niet meer kunnen realiseren van volledige werkgelegenheid. De informatisering en robotisering veroorzaakt een verschuiving van arbeid naar kapitaal met een krimp van banen op de lange duur tot gevolg. Een Basisinkomen biedt nieuwe vormen van persoonlijke dienstverlening, biedt mensen de mogelijkheid om verschillende dingen te doen, met de zekerheid van een bepaald inkomen. Het biedt een uitweg naar een nieuwe verzorgingsstaat. Wat zou het interessant zijn als Nederland als gidsland het Basisinkomen gaat invoeren onder afschaf van een hele batterij aan regels en aparte voorzieningen. En via de belastingwetgeving nog speciale doelgroepen gaat bedienen.

8

Progressieve vermogensbelasting en aanpak belastingontwijking. Jesse Klaver heeft voor bepaalde plannen geld nodig en wil dat deels halen bij de rijksten. Daarom een progressieve vermogensbelasting. Hij vindt het leuk dat de Rolling Stones iets in Nederland doen, maar niet dat ze hier zijn vanwege een laag belastingtarief. De moreel verontwaardigde Jesse Klaver wint het hier van de pragmatische. Dit is de consequentie van globalisering. Als het Klaver lukt om een progressieve vermogensbelasting door te voeren, dan zullen de grote vermogens zijn vertrokken. Misschien moet Klaver iets bedenken op Europese schaal.   

Conclusie

Ik hoop dat Jesse Klaver samen met andere progressieve krachten een aantal bewegingen kan versnellen. Ik denk dan aan een massieve inzet op duurzaamheid. Het feed-in systeem van Duitsland geeft investeerders de zekerheid dat de investering de juiste kant op gaat. Ik denk aan de invoering van een Basisinkomen. Ik denk aan het verbeteren van de zorg zonder direct weer een stelseldiscussie uit te lokken. Ik denk aan het terugdringen van het opnieuw opblazen van de financiële sector. Het gebeurt weer onder onze ogen. Maar dat zal moeten via het bevorderen van de reële economie. Kijk nog eens naar het leerzame filmpje van de econoom Dirk Bezemer: https://www.youtube.com/watch?v=ctLc31foiZE&list=PLdsMpUardfwrkORd5BSFWA9sRiteWeGOb&index=4

 

Michiel Verbeek, 18 september 2016

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *