Michiel Verbeek

18 nov

Burgers van Haren konden tot 16 november 2016 een zienswijze indienen over het herindelingsontwerp Groningen, Haren, Ten Boer. De gemeenteraad heeft tot 13 december. Op maandag 28 november 2016 bespreekt de gemeenteraad van Haren deze concept-zienswijze.

 

1. Inleiding

 

Hierbij geeft de raad van Haren zijn zienswijze over het herindelingsontwerp.

 

Zoals u weet, is de raad tegen een gedwongen herindeling met Groningen en Ten Boer. De eerste en belangrijkste reden daarvoor is dat ieder draagvlak voor zo’n herindeling ontbreekt, zowel onder de bevolking als onder het gemeentebestuur en de in Haren gevestigde bedrijven en instellingen. Draagvlak voor een herindeling is wezenlijk voor het welslagen van een herindeling en dus ook niet voor niets het eerste criterium voor het beoordelen daarvan in de relevante toetsingskaders. In Haren heeft in een burgerraadpleging 74,5% van de stemgerechtigden gestemd, waarvan 74% gestemd heeft tegen samenvoeging met Groningen. Die volstrekt heldere, democratische uitspraak van de bevolking kan en mag de raad niet naast zich neerleggen – en ook GS behoort dat zijns inziens niet te doen.

 

Dat GS toch zo’n herindeling wil forceren is des te minder begrijpelijk, omdat een directe noodzaak of urgentie daarvoor ontbreekt. Zoals het gemeentebestuur, onder meer met Beterr Haren, laat zien, zijn er geen dringende financiële redenen voor een herindeling en evenmin bestaan er bestuurlijke of beleidsmatige redenen om dat – laat staan: nu direct en onder dwang – te doen. Er is dus alle aanleiding én gelegenheid om Haren de ruimte te gunnen om eigenstandig tot verantwoorde keuzes over haar bestuurlijke toekomst te komen, die wél op de steun van de bevolking en het gemeentebestuur kunnen bogen.

 

Onder de huidige  omstandigheden is de gedwongen herindeling bovendien in strijd met het beleid én de herhaaldelijk verwoorde uitgangspunten van GS, dat gemeenten de ruimte behoren te krijgen om herindelingen zelf te regisseren.

 

Tot slot geldt dat bij de raad grote zorgen bestaan omtrent het lot van een aantal concrete voorzieningen en eigenheden van Haren (de “parels van Haren”), die in het voorliggende herindelingsontwerp helemaal niet of volstrekt onvoldoende worden geadresseerd, laat staan: weggenomen.

In het navolgende zullen deze argumenten nader worden uitgewerkt.

 

2. Draagvlak en urgentie

 

In Haren bestaat massieve weerstand tegen de samenvoeging met Groningen en Ten Boer. In een burgerraadpleging op 19 maart 2014 heeft 74,5% van de stemgerechtigden gestemd. Daarvan heeft 74% gestemd tegen het samengaan met Groningen. Ook de raad en het college hebben zich in ruime meerderheid tegen herindeling met Groningen en Ten Boer uitgesproken. In de gemeenteraad van Haren zijn 10 raadsleden vanuit drie fracties (D66, Gezond Verstand Haren en het CDA) tegen deze herindeling. De tegenstanders van de onderhavige  herindeling vertegenwoordigen 60% van het electoraat.

 

Mede gelet op het gewicht dat aan draagvlak moet worden toegekend in de toetsingskaders van de Minister en GS, is een herindeling, die in strijd komt met dermate duidelijke democratische uitspraken, alleen onder heel bijzondere omstandigheden denkbaar en aanvaardbaar. Het beleidskader gemeentelijk herindeling geeft een voorbeeld van zo’n situatie: gebrek aan draagvlak binnen één gemeente mag niet een ontwikkeling in een regio ernstig schaden. Herindelingsdiscussies tussen gemeenten mogen niet jarenlang voortduren zonder reëel zicht op een bevredigende uitkomst. Provincies mogen alleen in dergelijke gevallen of bij urgente (financiële) problemen het initiatief nemen tot herindeling. Van dergelijke bijzondere omstandigheden of urgentie is echter geen enkele sprake.

 

In lijn met dit toetsingskader hebben GS in het eigen collegeprogramma zelfs staan dat er helemaal geen gedwongen herindelingen zullen plaatsvinden. Dit college van GS markeerde daarmee een breuk met het vorige. De raad heeft met instemming kennis genomen van dat beleidsuitgangspunt uit het programma,  evenals van de vele herhalingen daarvan in de media. In die lijn lag ook de acceptatie van de nieuwe gemeente Westerwolde (combinatie van Bellingwedde en Vlagtwedde). Die herindeling voldeed immers niet in alle opzichten aan de wensen die GS daaromtrent hebben, maar werd niettemin geaccepteerd.

 

GS bieden maar heel weinig inzicht in de redenen waarom het daar, in het Harense geval, kennelijk anders over oordeelt. Sommige uitspraken van GS lijken erop te duiden dat daar het beeld bestaat van een “nagenoeg failliete gemeente”, maar dat beeld is aantoonbaar onjuist. Het spoort ook niet met de eigen handelwijze van GS. Opvallend is immers dat GS, naar aanleiding van de gesignaleerde knelpunten uit het eerste B&A-rapport (Verkenning zelfstandigheid Haren), het college uitdrukkelijk de gelegenheid heeft geboden om die knelpunten op te lossen buiten de context van een herindeling. Verder was er bij GS ook ruimte om Haren de gelegenheid te geven om een plan te maken om de knelpunten uit dat rapport op te lossen. Dat was overigens ook logisch en terecht in het licht van de inhoudelijke bevindingen uit dat rapport. Die kwamen er immers op neer dat, mits bepaalde knelpunten werden opgelost, een zelfstandig Haren tot de reële mogelijkheden zou behoren (“nee, tenzij”). Van urgente problematiek, die onontkoombaar zou nopen tot een onverwijlde en gedwongen herindeling was toen – ook in de ogen van GS – kennelijk geen sprake.

 

De gemeente heeft vervolgens, onder meer met het rapport Beterr Haren, laten zien dat de knelpunten uit het eerste B&A-rapport goed oplosbaar zijn. Haren krijgt echter, als het aan GS ligt, niet de kans om door uitvoering van dat programma een herindeling te voorkomen.  GS baseren zich bij die beslissing (vooral) op een aanvullend B&A-rapport. De uitkomsten van die beoordeling zijn kritisch. Haren deelt die kritiek evenwel op hoofdlijnen niet. Een open en inhoudelijke gedachtewisseling over de bevindingen van B&A heeft niet plaatsgehad. Evenmin is Haren de gelegenheid geboden – waar nodig en wenselijk – eventueel tegemoet te komen aan terechte kritiekpunten. De conclusies van het B&A rapport over Beterr Haren zijn daarmee onzorgvuldig voorbereid en onvoldragen. Bij juiste en zorgvuldige beschouwing, moet worden geconcludeerd dat wel degelijk in voldoende mate is of kan worden voorzien in de “tenzij” uit het eerste B&A rapport.

 

Het oordeel van GS over de noodzaak van de herindeling is in zoverre dus op drijfzand gebaseerd. In dat licht is verder van belang dat Haren, onder meer in de meerjarenbegroting 2017-2020, een overtuigend en realistisch beleid voert met een evenwichtige aanpak van lastenverzwaringen, bezuinigingen, organisatieverandering en heldere financiële afspraken. De gemeente Haren kent een beperkte sociaaleconomische problematiek en heeft de decentralisaties, ook volgens de onderzoekers, goed op orde. Ook hieruit blijkt dat er geen dringende reden is nu een herindeling op te leggen.

 

De verschillende rapporten nader beschouwd

De raad neemt graag de verschillende rapportages nader in beschouwing teneinde te beoordelen of daaruit een rechtvaardiging voortvloeit voor een gedwongen herindeling. In het kader van het herindelingsontwerp zijn er 5 rapporten opgesteld. In de voorfase zijn er 2 rapporten verschenen:

 

  1. Bestuurskrachtonderzoek van BMC uit 2008.
  2. Berenschot onderzoek in 2014.
  3. Verkenning zelfstandigheid Haren van de B&A-groep, 2016.
  4. Financiële stresstest van Deloitte, 2016.
  5. Aanvullend onderzoek van Deloitte gelast door GS, 2016.
  6. Toetsing aanpak Beterr Haren door de B&A-groep, 2016.
  7. Financiële positie Haren geen reden tot herindeling van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO), 2016.

 

BMC constateert in 2008 dat de bestuurskracht van Haren voldoende is en voor de langere termijn voldoende  gewaarborgd.  Berenschot heeft in 2014 de opdracht gekregen om een quick scan uit te voeren in het kader van het nieuwe burgerparticipatietraject na de burgerraadpleging van 2014. Uit eerdere onderzoeken van Berenschot bleek dat de optimale gemeente een schaalomvang heeft van zo’n 50.000 inwoners. Na die grens gaan de aanvullende kosten de economies of scale tenietdoen. Dit wordt ook bevestigd door onderzoek van COELO. Voor Haren zag Berenschot een grote financiële opgave in verband met de hoge schuldpositie. Een directe aanleiding tot een (gedwongen) herindeling bleek daaruit echter niet, nu de gesignaleerde problemen oplosbaar waren.

 

Het eerste rapport van B&A geeft een overzicht van een aantal positieve punten in Haren, maar ook van een aantal knelpunten. Overigens wordt opgemerkt dat lang niet alle gesignaleerde knelpunten van een zodanige ernst zijn dat die op zichzelf een gedwongen herindeling zouden rechtvaardigen, zélfs al zouden die in het geheel niet worden opgelost. Uit dat rapport blijkt echter dat, op hoofdlijnen, alle relevante problemen kunnen worden opgelost.  Ondercapaciteit kan verbeterd worden met meer personeel of externe inhuur. Ook de “burgerkracht” is met investeringen in aandacht en tijd op zichzelf te verbeteren. Uiteraard wordt gesignaleerd dat dergelijke oplossingen geld kosten en dus onder druk staan van de kwetsbare financiële positie van de gemeente. Het (enige) echte probleem is dus het geld. Maar ook daarvoor bestaan oplossingen, waarvan de haalbaarheid bovendien getoetst is of kan worden. De financiële flexibiliteit kan – ook volgens Deloitte –  verbeterd worden, onder meer  door de algemene reserve te verhogen. Dat kan door lastenverhogingen en bezuinigingen, met incidentele baten en met exploitatieoverschotten. De gemeente heeft geen exploitatietekorten en een werkbaar plan om haar financiële positie op afzienbare termijn te verbeteren.

 

Uit het COELO-rapport blijkt bovendien dat de financiële positie van Haren niet uitzonderlijk is. Ruim een kwart van alle gemeenten in Nederland verkeren in een vergelijkbare positie. Dat kan op zichzelf dus alleen daarom al niet een rechtvaardiging vormen voor een gedwongen herindeling, tenzij GS voor zijn rekening zou willen nemen dat een kwart van alle Nederlandse gemeenten in een financiële noodsituatie zou verkeren. Uit het COEL0-rapport blijkt verder een ander bepaald relevant gegeven:  Haren kent (anders dan andere gemeenten) geen sociaaleconomische omstandigheden die permanent voor financiële problemen zorgen. De kwetsbare financiële positie is veroorzaakt door incidentele beleidsbeslissingen van de gemeente uit het verleden. Vanaf 2014 heeft het gemeentebestuur echter duidelijke verbeteringen in gang gezet. De nog benodigde versnelling van het ingezette beleid, is precies wat het gemeentebestuur laat zien in de begroting 2017 en de meerjarenbegroting 2017-2020. Het door de gemeenteraad vastgestelde (20 juni 2016) ombuigingsplan beoordeelt het COELO als afdoende oplossing voor de financiële problemen van Haren. Ook uit Beterr Haren blijkt dat het ingezette beleid haalbaar en uitvoerbaar is. 

 

Kortom: uit alle onderzoeken volgt dat de (relevante en voldoende zwaarwegende) tekortkomingen in de praktijk oplosbaar zijn en tevens dat de ingezette lijn het beoogde resultaat ook in praktische zin binnen handbereik brengt. De raad merkt daarbij nog op dat uit onderzoek (o.a. van COELO) blijkt dat de herindeling als zodanig niet leidt tot kostenbesparing en evenmin tot verbetering van dienstverlening.  Anders gezegd:  Beterr Haren levert in feite een aanzienlijk concreter en meetbaarder bijdrage aan de oplossing van de financiële problematiek dan de herindeling als zodanig.  GS en B&A zien die herindeling dan ook ten onrechte als panacee voor de kwalen die zij in Haren menen te zien.

 

De raad is dan ook erg kritisch over het tweede rapport van B&A waarin de verbetermaatregelen worden beoordeeld. Dat geldt in de eerste plaats de wijze van totstandkoming daarvan. Het eerste onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de provincie en de gemeente Haren. De tweede opdracht werd alleen door GS verleend.  De raad kan zich niet aan de indruk ontrekken dat het onderzoek (mede) is gekleurd doordat een begeleiding vanuit Haren ontbrak. Dat gevoelen ziet de raad bevestigd in de inhoud van dat rapport. Het heeft er immers de schijn van dat B&A, in opdracht van GS, toe heeft willen schrijven naar de “nee” uit haar eerdere onderzoek en weg heeft willen blijven bij het “tenzij”.  Wat daarin in elk geval opvalt is dat B&A zich in tweede instantie niet of nauwelijks nog baseert op onderzoek of feitelijke vaststellingen, maar toch vooral op niet nader onderbouwde noties, opvattingen en aannames.  Het is een overwegend opiniërend stuk geworden, waaruit vooral blijkt dat het bureau kennelijk niet kan instemmen met sommige politiek/beleidsmatige keuzes die in Beterr Haren zijn verwoord. Harde aanwijzingen dat Beterr Haren niet gaat opleveren wat er van wordt verwacht levert het rapport echter niet.  Als gezegd, de bijdrage van Beterr Haren is in elk geval concreter en op kortere termijn voorhanden dan de nog helemaal onbewezen “opbrengsten” van de herindeling.

B&A noemt uiteindelijk in de samenvatting drie overwegingen waarom het geen vertrouwen heeft in de verbeterplannen en beleidsvoornemens van de gemeente Haren. Die drie overwegingen zijn echter eenvoudig te pareren:

 

Het ontbreekt de gemeente aan middelen.

In de begroting 2017 en de meerjarenbegroting 2017-2020 laat de gemeente zien welke bezuinigingen worden doorgevoerd en welke lastenverzwaringen.[2] Het bezuinigingspakket is realistisch en haalbaar, de lastenverzwaring is beheerst. B&A legt veel nadruk op de solvabiliteit van de gemeente. In de plannen stijgt de solvabiliteitsratio van 13,1% in 2016 naar 26% in 2020 en dan is er nog geen rekening gehouden met een aantal zeer waarschijnlijke incidentele baten. Daarbij is van belang dat zich geen sociaaleconomische omstandigheden in Haren voordoen die de gemeente permanent voor grote financiële problemen stellen. De begroting 2017 en de meerjarenbegroting 2017-2020 zijn voorzien van een evenwichtig financieel programma van lastenverzwaringen, bezuinigingen, organisatieveranderingen en heldere financiële afspraken. Om de flexibiliteit van de financiële huishouding te verbeteren zal de algemene reserve verhoogd worden. Dat gebeurt door exploitatieoverschotten en incidentele boekwinsten en meevallers naar de algemene reserve te brengen. In de periode van 2017-2020 gaat het om een toevoeging van circa 7,5 miljoen euro uit exploitatie-overschotten. Er geldt een strak begrotingsregime. Nieuwe uitgaven kunnen alleen met een deugdelijke dekking. De inkomsten vanuit het Rijk voor de uitkeringen op basis van de Participatiewet worden beschikbaar gehouden voor de kosten aan uitkeringen. Voor de jeugdhulp worden de rijksgelden gereserveerd voor de afspraken in regionaal verband.

 

De gemeente heeft, kortom, voldoende middelen en voldoende weerstandsvermogen om haar nog de tijd te gunnen tot verantwoorde en gedragen beslissingen te komen over haar bestuurlijke toekomst.

 

Het ontbreekt de gemeente Haren aan tijd

 Dat oordeel veronderstelt een urgentie, die in werkelijkheid ontbreekt, zoals hiervoor is toegelicht. De concrete voorstellen uit Beterr Haren zijn bovendien in een tijdsperiode van 3 tot 4 jaar realiseerbaar en er is geen enkele aanwijzingen dat intussen rampen (kunnen) gebeuren. Er is dus meer dan tijd genoeg.

 

De haalbaarheid van alle deelprojecten gezamenlijk is ongewis

De raad stelt met instemming vast dat B&A constateert dat verschillende deelprojecten inderdaad tot het gewenste resultaat kunnen leiden. Alles bij elkaar acht het bureau de opgave evenwel te groot, mede omdat sprake zou zijn van tegenstrijdige ambities.  De raad kan die conclusie, die ook (nagenoeg) niet feitelijk is onderbouwd, niet volgen. De financiële opgave is, blijkens de begroting 2017 en de meerjarenbegroting 2017-2020, haalbaar. Ook de andere projecten zijn uitvoerbaar. Niet valt in te zien – en B&A maakt dat ook niet duidelijk –  waarom die projecten elkaar zodanig zouden “bijten” dat de doelen onhaalbaar zouden zijn.  Ook de overwegingen van B&A ten aanzien van de samenwerking met buurgemeenten kan de raad niet volgen. De daaraan kennelijk ten grondslag liggende gedachte dat grotere gemeenten niet met kleinere gemeenten zouden kunnen of willen samenwerken wordt overal in Nederland gelogenstraft. Juist als omringende gemeenten groter worden kunnen ze met minder risico’s diensten verlenen aan andere gemeenten. Voor die gemeenten een aantrekkelijke manier om kosten te dekken. Haren werkt nu en in het verleden op veel fronten intensief samen met Groningen. Groter dan Groningen zullen andere gemeenten in de provincie Groningen niet worden.

 

Regionale dwarsligger in langdurige discussie?

Er zijn aldus geen dringende financiële redenen voor een gedwongen herindeling.  Ook de andere in het toetsingskader bedoelde situatie, waarin een gedwongen herindeling aan de orde kan zijn, doet zich niet voor. Er is immers geen sprake van dat Haren de regionale ontwikkeling ernstig zou schaden door – kort gezegd – stuurs dwars te liggen. Sterker nog, Haren is van het begin af aan een warme voorstander van de regio Groningen-Assen als sociaaleconomische motor van Noord-Nederland. Interessant in deze context is dat bij de start van de Regio Groningen-Assen de toenmalige burgemeester van Groningen, Hans Ouwerkerk, zei dat we met deze bestuurlijke constructie af zijn van het gedoe van grenscorrecties en herindelingen. Haren realiseert, bijvoorbeeld, ook de bouwlocatie DHE in Haren-Noord louter ten behoeve van de regio. Het bedrijventerrein Nesciopark staat aan de poort van Haren, maar ook aan de poort van Groningen. Haren heeft altijd volop meegewerkt aan het realiseren van een hoogwaardig bedrijventerrein met aantrekkingskracht van bedrijven uit andere delen van het land. De gemeente Haren is, kortom, geen naar binnen gekeerd dorp, maar heeft juist een open blik naar de omgeving en draagt bij aan de ontwikkeling van de regio.  Ook in het herindelingsproces heeft de gemeente zich steeds open en oplossingsgericht opgesteld. Van niet te dulden jarenlang stilzitten, laat staan van bewust traineren is geen enkele sprake geweest.  Eerst nu de gemeente een herindeling wordt opgedrongen die haar bevolking absoluut niet ziet zitten, zet de raad begrijpelijkerwijs zijn hakken in het zand.

 

Conclusie
Er zijn geen bijzondere omstandigheden, noch is er anderszins een begrijpelijke rechtvaardiging  om een herindeling te forceren, in weerwil van de massieve weerstand daartegen onder de Harener bevolking, volksvertegenwoordiging en bestuurders.

 

Overige onderdelen toetsingskader

 

In dit deel van de zienswijze worden de overige elementen besproken uit het toetsingskader die hiervoor nog niet voldoende zijn belicht (waaronder met name draagvlak en financiën). Aan dat toetsingskader wordt op een aantal wezenlijke onderdelen niet voldaan.

 

Interne samenhang/dorps- en kernenbeleid

In de nieuwe gemeente zal onvoldoende sprake zijn van interne samenhang. Groningen heeft een stadse cultuur, heeft veel jonge inwoners en kent grootstedelijke problemen. Haren heeft een dorpscultuur, een relatief oude bevolking met de bijpassende dorpse problemen. Het inwoneraantal van Haren is na herindeling slechts 9% van het totaal. Inwoners van Haren zullen derhalve nauwelijks nog invloed hebben op de besluiten die in Groningen genomen worden. Het valt te verwachten dat in een gemeentebestuur dat wordt gedomineerd door bijna 90% stadsvertegenwoordigers, de aandacht voor buitendorpen zeer gering zal zijn. Dat blijkt ook in de praktijk. De stad Groningen kent op dit moment geen dorps- en kernenbeleid, hoewel er verscheidene dorpen en kernen in zijn ondergebracht. Het herindelingsontwerp spreekt een intentie uit, maar zekerheid biedt dit volstrekt niet. Als de stad Groningen – die op dit moment meerdere kernen telt – de intrinsieke wens had om een goed dorps- en kernenbeleid neer te zetten, waarom is dat dan niet allang gebeurd?

 

Bij opschaling zal in veel gevallen de relatie burger-bestuur er niet beter op worden. Op de kleinere, meer overzichtelijke schaal zullen burgers zich sneller voor de lokale samenleving inzetten. De opkomsten bij verkiezingen liggen gemiddeld veel hoger bij kleinere gemeenten dan bij grotere gemeenten.

Het is logisch dat vanuit grotere gemeenten en onderzoeksinstituten gekeken wordt naar nieuwe vormen om de relatie burger-bestuur te verbeteren. In het beleidskader gemeentelijke herindeling staan mogelijkheden als: binnengemeentelijke decentralisatie, wijkgericht werken, actief kernenbeleid enz. Het is zeer bemoedigend dat gemeenten zich voortdurend bezighouden met experimenten op dit gebied. Democratie betekent in essentie invloed uitoefenen op een beleidsproces of uitvoeringsproces. Voor inwoners van Haren geldt dat niet alleen voor het reilen en zeilen van de directe woonomgeving op de vierkante kilometer, maar breder. Een kernenbeleid is een mager surrogaat voor een veel directere invloed op het reilen en zeilen van de hele gemeente. Het geeft een gevoel van eigenaarschap, die je niet ervaart bij een grote gemeente. In het huidige denken over organisaties speelt de netwerkgedachte een belangrijke rol. De schaal voor verschillende beleidsonderdelen is vaak verschillend. Kleinere gemeenten kunnen juist prima gedijen in netwerkconstructies van verschillende allianties voor verschillende onderwerpen.

 

Bestuurskracht
Dat de door de provincie Groningen gewenste nieuwe gemeente Groningen bestuurskrachtig is staat buiten kijf. De relevantere vraag is echter: is de zelfstandige gemeente Haren niet bestuurskrachtig genoeg om een herindeling op te leggen? Bestuurskracht wordt bepaald door drie onderdelen: bestuurderskracht, ambtenarenkracht en burgerkracht. De grote gemeente Groningen kan bestuurders betrekken uit een veel grotere vijver dan de kleinere gemeente Haren. Logischerwijs biedt dat meer garanties voor goede bestuurders. Maar bij bestuurskracht gaat het om de balans tussen taakzwaarte en hulpbronnen (zie ook het rapport Verborgen Krachten van Kan, Genugten, Lunsing en Herweijer). Een gemeente moet in staat zijn zelfstandig alle wettelijk taken en de zelf gekozen taken uit te voeren. In z’n algemeenheid geldt dat kleinere gemeenten een veel beperktere taakzwaarte hebben. De grootstedelijke problemen zijn vaak veel omvangrijker, complexer en ingrijpender dan de doorsnee taken in een kleinere gemeente. De gemeente Haren voert de wettelijke taken allemaal naar behoren uit. De decentralisaties zijn zeer adequaat opgepakt. Voor de jeugdhulp hebben de 23 Groninger gemeenten de handen ineengeslagen. De inkoop wordt gezamenlijk gedaan en er is sprake van financiële solidariteit. Of een jongere in Loppersum, Pekela of Haren hulp nodig heeft, mag niet uitmaken is de gedachte in Groningen. De samenwerking in de eerste anderhalf jaar is zo goed bevallen dat de samenwerking tot zeker 2020 wordt verlengd. De jeugdhulp is veel complexer dan de Wmo (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) en de Participatiewet. De nieuwe Wmo heeft Haren in het eerste jaar met 21 andere Groningse gemeenten opgepakt (alleen Bellingwedde deed niet mee). Na het overgangsjaar is Haren dat alleen gaan doen met als resultaat keuzevrijheid voor gebruikers van de ondersteuning bij individuele begeleiding en groepsbegeleiding en een goed pakket huishoudelijke hulp. In het kader van de afbouw van de Wsw (Wet Sociale Werkvoorziening) zijn een groot aantal Harense deelnemers bij het Wsw bedrijf BWR (samenwerkingsverband met Hoogezand-Sappemeer en Slochteren) in dienst genomen door de gemeente Haren.

De gemeente Haren heeft de ervaringen met het sociale team snel vertaald naar een nieuwe organisatie. Na anderhalf jaar staat er een zelfbewust WIJZ-team (Werk, Inkomen, Jeugd, Zorg) dat integraal werkt als regisseur. De daadwerkelijk hulpverlening wordt op basis van de wensen van een individu of van een systeem (bijvoorbeeld een gezin) en de inschatting van een WIJZ-teamlid samengesteld. Met het systeem van de Harense Rotonde heeft Haren een goed uitgedachte aanpak van de nieuwe taken op het sociaal domein gecombineerd met oude taken.

Bestuurderskracht
De gemeente Haren kent een groot aantal hoogopgeleide inwoners. Daarmee is de vijver voor Harense bestuurders meer dan evenredig groot ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. In de afgelopen decennia heeft Haren ongetwijfeld ook een aantal zwakke bestuurders gehad, maar door de bank genomen heeft Haren kwalitatief behoorlijke colleges gekend, zeker ook relatief ten opzichte van andere gemeenten van vergelijkbare grootte. In het organisatieontwikkelplan, behorend bij de uitwerking van Beterr Haren, wordt aandacht besteed aan de rolvastheid van bestuurders en ambtenaren en maatregelen voorgesteld om het samenspel tussen bestuur, ambtelijke organisatie en samenleving verder te verbeteren.

 

Burgerkracht
In de gemeente Haren is erg veel burgerkracht. In het kader van de Aanpak Beterr Haren is een lijst opgenomen van tenminste 50 initiatieven van burgers. De revival van het zwembad, de overname van de lokale boekhandel door een burger coöperatie en de ecologische zorgboerderij de Mikkelhorst zijn aansprekende voorbeelden van burgerkracht. Van een heel andere orde, maar niet minder krachtig is het protest van Handen af van Haren. De discussie over de bestuurlijke toekomst laat ook weer goed zien hoe betrokken burgers in Haren zijn bij hun gemeente. Bij de Large Scale Intervention is een ontwikkelteam ingeschakeld van Harener burgers, die niet zo op de voorgrond treden en niet overal inspreken, maar in een intensief traject een grote bijdrage hebben geleverd. Voor het opstellen van het rapport Beterr Haren zijn groepen samengesteld per onderwerp met collegeleden, ambtenaren, raadsleden en individuele burgers met verschillende politieke achtergronden. In een kort tijdsbestek in een inspirerende dialoog op gang gebracht door een externe en is er een opmerkelijk resultaat geboekt. Het Burgercomité in Haren heeft zich sinds de burgerraadpleging in 2014 ingespannen voor een zelfstandig Haren en heeft veel inwoners van Haren geïnformeerd over en betrokken gehouden bij het thema bestuurlijke toekomst van Haren.

 

Betrokkenheid van burgers staat hoog in het vaandel in Haren. Als nieuwe loot aan de stam gaat de gemeente starten met Burgerthemagroepen. Op een digitaal platform worden dialogen gefaciliteerd die uitmonden in een advies aan een wethouder, de gemeenteraad of een ambtenaar. De gemeenteraad van Haren heeft een werkgroep ingesteld om te komen met andere nieuwe vormen van burgerparticipatie. Er is veel op dit gebied in Haren en er komt nog een heleboel aan.

 

Ambtenarenkracht
Haren heeft sinds jaar en dag een kwalitatief hoogstaand corps van ambtenaren. Hierbij speelt de nabijheid van de grote vijver in de stad een rol. Voor de een is de specialisatie in Groningen aantrekkelijk, voor de ander de breedte in het takenpakket van Haren. De een begint graag breed en gaat dan specialiseren, de ander kiest juist eerst voor de specialisatie. Voor veel ambtenaren is Haren aantrekkelijk, omdat het geen slaapgemeente is, maar een hele dynamische gemeente. Er gebeurt altijd wat! Met de Rijksuniversiteit, de Hanzehogeschool en de Stenden Hogeschool in de buurt kan de gemeente jong bloed naar binnen halen. In de afgelopen jaren hebben de financiën een rol gespeeld bij de ontwikkeling van de ambtelijke organisatie. De financiële positie van Haren biedt even weinig mogelijkheden om een aantal versterkingen door te voeren en vernieuwing in te brengen. Als de sobere jaren (rond 2020) weer voorbij zijn, zal dit met voorrang gebeuren. In Beterr Haren is de aanzet voor de organisatieontwikkeling beschreven. In de uitwerking van Beterr Haren worden de eerste stappen gezet in het kader van de organisatieontwikkeling.

 

Evenwichtige regionale verhoudingen

Een ander aspect van bestuurskracht is de positie in de regio. GS en PS (Provinciale Staten) van Groningen zien graag dat  een grootschalige opschaling plaatsvindt in de provincie Groningen. Daarbij wordt ook gekeken naar de regionale samenwerking. Bij de opschaling van de gemeenten rondom de stad Groningen, zien de provincie en de stad zelf ook graag een opschaling van de stad. Om de kracht en het belang van Groningen te onderstrepen. Groningen als vijfde stad van het land is voor bestuurders van de provincie en de stad zelf een wenkend perspectief. Je zit sneller aan tafel in Den Haag en je bent een belangrijkere gesprekspartner in Brussel, is de gedachte. Groningen zou dan de grootste stad buiten de Randstad zijn. Hoe lang dat zo blijft, is zeer de vraag. Eindhoven en Almere ontwikkelen zich snel en zullen binnen een paar jaar de positie van 5e stad van Nederland overnemen.


Het evenwicht in regionale verhoudingen wordt verstoord door vergroting van de stad. Nu al wordt de stad door veel gemeenten ervaren als dominant. Met het inwoneraantal en het bijbehorende gemeentelijk ambtelijk apparaat overvleugelt de stad alle huidige en toekomstige Groninger gemeenten. Ook voor de zuidelijk gelegen Drentse gemeenten betekent vergroting van de stad een voor hen nadelige verstoring van het evenwicht. De gemeente Haren past niet minder goed in haar omgeving dan voor de herindeling in omliggende gemeenten. Immers: Groningen wordt nauwelijks groter en Hoogezand-Sappemeer is de enige andere buurgemeente die heringedeeld wordt. Tenslotte: er zal altijd een gemeente de kleinste zijn.

 

Duurzaamheid
De nieuwe gemeente hoort duurzaam in staat te zijn de gemeentelijke taken (zelfstandig) uit te voeren. Voorkomen moet worden dat de nieuwe gemeente binnen afzienbare termijn wederom bij herindeling wordt betrokken. GS van Groningen zijn bang dat Haren als ze nu zelfstandig zou blijven, dat dit over een aantal jaren anders zou kunnen zijn. Dat vindt de provincie risicovol. Dat een nieuwe gemeente Groningen duurzaam de taken aan kan, leidt geen twijfel. De gemeente Haren denkt als zelfstandige gemeente alle wettelijke taken te kunnen uitvoeren en de taken op basis van eigen ambities en keuzes eveneens. Ja, de gemeente zal de komende jaren het financieel wat krapper hebben, maar vanaf 2020 zal de gemeente financieel weer op orde zijn en zal de organisatieontwikkeling de gemeente uitgerust hebben voor de nieuwe vragen en nieuwe uitdagingen. In nauwe samenwerking met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. En zal de gemeente Haren een blijvende prominente rol opeisen in de regio. Niet op basis van macht, maar op basis van argumenten en innovatief voorbeeldgedrag.

 

  1. De parels van Haren

 

In dit onderdeel schetst de raad de kenmerken en eigenheden van Haren, waarvan hij het behoud essentieel vindt. De raad geeft dit overzicht teneinde concreet te maken welke waarden bij een herindeling op het spel staan en, daarmee, van onderwerpen ten aanzien waarvan een regeling en garanties in het herindelingsontwerp node worden gemist. Daarmee is tevens beoogd concreet te maken op welke specifieke onderwerpen het herindelingadvies onvoldoende voldragen en onderbouwd is. Er wordt immers geen enkele feitelijke en controleerbare motivering geleverd waaruit blijkt dat en waarom samenvoeging met Groningen voor de inwoners van Haren op deze – voor hen wezenlijke punten – beter zou dan thans het geval is, terwijl de nadelen evident zijn.  Anders gezegd: Haren zet de hierna te bespreken kenmerken, die haar bevolking juist zo waardeert, op het spel, zonder dat helder is welke garanties ter zake worden geboden of wat daar tegenover staat.

 

De kracht van Haren

De gemeente Haren is geen doorsnee dorp van iets meer dan 19.000 inwoners. In het BMC-rapport van 2008 wordt Haren al als ‘buitenbeentje’ gekenschetst. De ligging naast de stad Groningen heeft de gemeente gevormd. Een andere bepalende factor voor het kenmerkende van Haren is het unieke landschap van de Hondsrug. Haren kent een groene, sociale en veilige woonomgeving met oog voor duurzaamheid. Het heeft een hoog voorzieningenniveau op de terreinen sport, cultuur en zorg. Het kent een winkel- en horecabestand met regionale aantrekkingskracht. Haren kent een nauwe verwevenheid met Groningen. Veel van de eerste bewoners van Haren waren gefortuneerde Groningers. Wat toen gold, geldt nog steeds voor bewoners als heel aantrekkelijk: in de stad buiten wonen. Dicht bij de stad wonen, maar in een dorpse omgeving. Dit karakter van Haren met de aantrekkingskracht voor de hele regio is beter belegd bij een zelfstandige gemeente Haren, dan bij de stad Groningen. De unieke kwaliteiten van Haren zijn nader uitgewerkt in bijlage 2 bij deze zienswijze, “De parels van Haren”. In deze zienswijze wordt specifiek aandacht gevraagd voor de volgende concrete kwaliteiten die –  en al helemaal: zonder enige nadere regeling of bescherming in het herindelingsontwerp – als gevolg van de herindeling onder druk staan:

 

Het groene karakter van Haren wordt bepaald door een aantal bossen. Het Noordlaarderbos, Scharlakenbos en Appelbergen, maar ook door het vele groen tussen de bebouwing. Dat dient gekoesterd en beschermd te worden. Is een belangrijke meerwaarde van de woonkwaliteit van Haren. Het groene karakter wordt tevens bepaald door grote open stukken groen. Die zijn kenmerkend voor de dorpen, maar ook langs de Rijksstraatweg van noord tot zuid. De open ruimte, ingeklemd door de A28, Borderwijklaan en de Rijksstraatweg, vormt een belangrijk overgangsgebied tussen stad en ommeland, of te wel tussen Groningen en Haren. Komend vanuit de stad ervaren mensen ter hoogte van de Borderwijklaan de overgang van de drukke stad naar het groene dorp. Deze groene long dient beschermd te worden. Groningen zal de druk van de woningmarkt hier moeten weerstaan.

 

De verkeersdruk in Haren is fors toegenomen door de bouw van de woningen in DHE 5/6 en door de verplaatsing en uitbreiding van het Zernike College. De ontwikkelingen op het Haderaplein zullen de verkeersdruk nog verder doen toenemen. Voor de verkeersafwikkeling moet er een nieuwe Oost-West verbinding komen naar de Rijksstraatweg. Die zal gerealiseerd moeten worden over het huidige terrein van De Biotoop en de Hortus. Er mag geen Zuidtangent komen. Haren hoeft ook niet veel groter te worden. Na de afronding van het woningbouwproject DHE (Dilgt Hemmen en Essen) aan de Oosterweg staan er nog twee grotere woningbouwopties op de rol: DHE 1 aan de Kerklaan (noordkant) en het terrein van De Biotoop en een stukje van het Hortusterrein. De laatste twee locaties zijn van de Rijksuniversiteit van Groningen. Daar moet het bij blijven. Voor 2020 zal daar zeker niet gebouwd worden.

 

De dorpen Onnen, Glimmen en Noordlaren moeten de kans blijven krijgen om zich te kunnen ontwikkelen. De sportaccommodatie in Glimmen moet niet alleen gezien worden als sportaccommodatie, maar ook als dorpsvoorziening. Alle dorpen moeten in staat gesteld worden om hun dorpshuizen te kunnen blijven gebruiken als ontmoetingsplaats voor de inwoners. Veel zelfwerkzaamheid is passend bij de huidige tijd, maar instandhouding van de gebouwen kan alleen met steun van de gemeente. Wel moet het mogelijk zijn voor dorpen om de dorpshuizen als dorp over te nemen, maar dat kan niet zonder een zekere bijdrage van de gemeente. De dorpen moeten gestimuleerd worden om energieneutrale dorpen te worden. Initiatieven voor een dorpscoöperatie voor zonnepanelen en een kleine windmolen moeten ondersteund blijven. Het dorpsinitiatief De Rieshoek in Noordlaren moet de kans krijgen zich verder te ontwikkelen. De inwoners van de dorpen zonder auto behoren verzekerd blijven van behoorlijk openbaar vervoer. Alle dorpen moeten uitgedaagd blijven een eigen ontwikkelagenda samen te stellen met een financieringsplan. De gemeente dient ruimte te blijven geven aan dorpen om een aantal zaken naar eigen inzicht met dorpsbewoners zelf te regelen, onder meer met een jaarlijks dorpsbudget.

 

Het Haderaplein in het centrum van Haren biedt uitgelezen kansen om het winkelcentrum te versterken en woningbouw te realiseren voor met name ouderen. Zowel in de goedkopere sector als in de duurdere sector. Het winkelcentrum in Haren moet de kans krijgen om zich verder te ontwikkelen als aantrekkelijk winkelcentrum met regionale aantrekkingskracht. De aantrekkingskracht van het winkelcentrum wordt bevorderd door gratis parkeren

voor winkelend publiek. In het oude gemeentehuis van Haren kunnen een aantal gemeentelijke diensten ondergebracht worden aangevuld met ruimten als bedrijvenverzamelgebouw.

 

Bestaande sportvoorzieningen moeten worden gehandhaafd en waar mogelijk uitgebreid. Alle Olympische sporten moeten in Haren beoefenen kunnen worden. Er dient een  speciale commissie te worden ingesteld om het sporten in z’n algemeenheid te bevorderen en (sub) topsport in het bijzonder. Voor een aantal sporten wordt een scholencompetitie opgezet.

 

Op het gebied van recreatie en toerisme krijgt het Geopark een voorname plek. De recreatieve aantrekkelijkheid wordt bevorderd door samenwerking om te komen tot combinatie arrangementen. De gemeente ondersteunt het Geopark om de aantrekkingskracht voor jongeren te versterken door het stimuleren en financieel faciliteren van augmented reality. De Chinese tuin is uniek. Er zijn slechts drie vergelijkbare Chinese tuinen buiten China: Melbourne, Sydney en Haren. Behoud en onderhoud van die tuin vergt een forse inspanning van de gemeente om samen met de RuG een investeerder die de tuin een facelift geeft en er een visitekaartje van maakt voor de hele

provincie. Als er woningbouw komt op de plek van de Biotoop, moet worden bezien of een deel van de Hortus kan worden ontwikkeld tot openbaar park met horecagelegenheid.

 

De onderwijsvoorzieningen dienen te blijven gehandhaafd. De meest recente nieuwbouw van het Maartenscollege van 12 jaar geleden voldoet niet. De school behoeft een ingrijpende renovatie of nieuwbouw. Er liggen plannen klaar om uit te voeren. Die plannen dienen te worden gefaciliteerd, bijvoorbeeld met een doordecentralisatie. Ook de Internationale school heeft uitbreidingsplannen gemaakt in samenhang met die van het Maartenscollege. Deze school biedt een onderscheidende meerwaarde voor Haren als economische factor. Met De Wissel en het Zernike College is de nieuwe norm gezet voor duurzame onderwijs huisvesting. De nieuwbouw van de Sint Nicolaasschool moet ook voldoen aan de hoogst mogelijke standaard van duurzaamheid en het predicaat ‘frisse school’. Bij het vrijkomen van oude schoolgebouwen wordt eerst gekeken naar invulling met maatschappelijke activiteiten.

 

Duurzaamheid staat voorop. Vanuit het principe ‘de vervuiler betaalt’ wordt het Diftar-systeem in zoveel mogelijk wijken van Groningen gehandhaafd of doorgevoerd. Het scheiden van afval wordt bevorderd door ook in Haren een inzamellocatie te houden van verschillende afvalstromen. Daarmee wordt bijgedragen aan de transitie van afval naar grondstof. In het kader van het bevorderen van duurzame energie zou de poort van Groningen aangekleed kunnen worden met een kunstwerk met zonnepanelen. De nieuwe gemeente Groningen geeft ruimte aan zonneparken. Bijvoorbeeld aan het plan van polycultuur bij de Mikkelhorst, een zonnepark op de oude vuilstort aan de Grootslaan en een zonnepark als overdekking van de beide Transferia in Haren.

 

De ambtelijke organisatie moet gekenmerkt blijven door flexibiliteit en uitmuntende dienstverlening. De dienstverlening dient publiekelijk gegarandeerd te worden met kwaliteitshandvesten.

 

De schaalgrootte van de organisatie In Haren is menselijk. De lijnen tussen gemeentebestuur en burgers kort en efficiënt. Dit is des te belangrijker omdat de betrokkenheid van de inwoners bij de gemeente en de gemeenschap groot is. Een goed bereikbaar en toegankelijk gemeentebestuur wordt zeer op prijs gesteld. Dat geldt ook voor de gerichte aanpakcultuur die Haren kenschetst: met zo min mogelijk bureaucratie een zo groot mogelijk rendement bewerkstelligen. Haren heeft een zeer gewaardeerde ‘buitendienst’ aan de Westerse Drift (team Woonomgeving), die dient behouden te blijven. Op sociaal gebied heeft de rijksoverheid heeft diverse taken overgeheveld naar de gemeenten met als doel dat die taken dichterbij de burgers kunnen worden uitgevoerd. Haren heeft deze taken voortvarend en geheel in de geest van de wet opgepakt en uitgevoerd. De beperkte schaalgrootte maakt het mogelijk maatwerk te leveren. De Harense uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Participatiewet bewijzen de kracht van een beperkte schaalgrootte. Kennen en gekend worden is het motto; de schaalgrootte maakt dit mogelijk en de burgers ervaren dat als zeer positief. De gemeentelijke dienstverlening heeft en behoudt drie sterke pijlers: digitaal, op afspraak en de inloop dichtbij. In het sociaal domein krijgen inwoners veel keuzemogelijkheden door raamcontracten met een groot aantal aanbieders. Haren Vitaal en de Verbonden Werkcirkels moeten worden behouden en uitgebreid. Voor alle vaste medewerkers met een Wsw-arbeidscontract is een passende baan verzekerd onder minstens even goede arbeidsvoorwaarden. De Welzijnsstichting Torion dient behouden te blijven.  Uitkeringsgerechtigden dienen niet in een ongunstiger, onpersoonlijke “kaartenbak” te verdwijnen.

 

  1. Conclusie

 

De raad verzoekt u terug te komen op het herindelingsontwerp dat voorligt en af te zien van het voornemen de Minister te adviseren Haren te betrekken in een onvrijwillige herindeling met Groningen en Ten Boer.

 

 

 

 




 

Bijlage2: De parels van Haren

 

Haren staat bekend als ‘De groene parel van het Noorden’, maar er zijn veel meer parels te benoemen.

Haren kent vier instituten met scholen voor speciaal onderwijs. Die hebben een sterke regionale en zelfs landelijke uitstraling. Die moeten in de nieuwe gemeente de kans krijgen om positie te houden en te versterken.


1.Haren is in 2016 uitgeroepen tot tweede beste woongemeente van Nederland in de Elsevier ranking. In 2011 en 2012 behaalde Haren zelfs de eerste plaats!

2.Haren staat op een 14de plaats op de lijst van de Nationale Duurzaamheid Monitor van Telos, 2016.

3.Haren was één van de eerste gemeenten in Nederland die met succes het verkeersysteem shared space heeft ingevoerd. 

4.In het kader van de dialoog over de bestuurlijke toekomst van Haren heeft Haren gebruik gemaakt van de methodiek van de Large Scale Intervention. Een innovatieve methodiek voor burgerparticipatie.

5.Haren heeft met het DHE-bouwproject in Haren-Noord het best lopende woningbouwproject van Noord-Nederland.

6.Haren heeft met het bouwplan DHE 3 in de hoogtijdagen van de financiële crisis een succesvol woningbouwproject gerealiseerd.

7.Haren was de eerste gemeente in Nederland die publieke garanties heeft afgegeven over dienstverlening in de vorm van Burgerhandvesten.

8.Haren is met het Diftar systeem samen met Zuidhorn pionier geweest in de provincie Groningen als het gaat om een eerlijke verdeling van de kosten van afvalinzameling.

9.Onnenstaete. De opvang van 480 asielzoekers in het dorp Onnen. Het Onner model is een begrip. In Haren en ruim daar buiten.

10.Vrijwel alle Olympische sporten kunnen in Haren worden beoefend. De grootste sportclub van de provincie Groningen staat in Haren: hockeyclub GHHC. De dames spelen in de hoogste competitieklasse in Nederland.

11.Haren heeft twee grote scholen voor voortgezet onderwijs (Harens Lyceum en het Maartenscollege) en een internationale school. Het Harens lyceum (Zernike College) heeft twee gebouwen in Haren. Het nieuwe gebouw van het Harens Lyceum is een toonbeeld van duurzaamheid.

12.Haren heeft 4 scholen voor speciaal onderwijs: Kentalis voor doven en slechthorenden, Koninklijke Visio voor blinden en slechtzienden, Prins Johan Friso Mytyl en Tytylschool voor ernstige meervoudige gehandicapten en de Buitenschool voor kinderen met een leerachterstand door een chronische ziekte.

13.Er zijn 9 basisscholen in Haren met grote diversiteit. Een Katholieke school die voor de vierde keer het predicaat ‘Excellent’ heeft gehaald, twee christelijke scholen (De Borg en Mozaïk), vier openbare basisscholen (Brinkschool, De Linde, de Quintusschool en De Wissel), de Peter Petersenschool op basis van het Jenaplanconcept en er is een speciale basisschool voor asielzoekerskinderen.

14.In tegenstelling tot veel gemeenten in de provincie Groningen is Haren een groeigemeente op onderwijsgebied. Het woningproject DHE levert tenminste voor drie basisscholen veel nieuwe leerlingen op

15.Haren heeft een ziekenhuis: revalidatieoord Beatrixoord.

16.Haren heeft twee innovatieve projecten waar jongeren en jongvolwassenen met een beperking een zelfstandige woning hebben en 24-uurs zorg (Borgheerd en Ons Fundament). Er zijn nog twee in de maak.

17.Al jaren behoort Haren tot de top 3 in de provincie Groningen voor wat betreft de uitstroom van mensen uit de bijstand (nu Participatiewet).

18.Na het stoppen van het Wsw bedrijf (Wet Sociale Werkvoorziening) zijn alle wsw’ers in dienst genomen bij de  gemeente.

19.Samen met ondernemers in Haren is het Dorpsfonds opgericht met een subsidie van de gemeente en extra OZB-gelden voor niet-woningen.

20.Haren is onderdeel van het Geopark de Hondsrug met een Unesco status.

21.In Haren staat De Biotoop, een dorp in het dorp in de gebouwen van de voorheen biologische faculteit van de Rijksuniversiteit van Groningen. In de zes grote gebouwen wemelt het van creativiteit. Er wonen 200 mensen en er zitten zo’n 150 bedrijven. Jonge studenten van het Conservatorium met een studio in de kelder, landschapsarchitecten, een zeepfabriek, fotografen, ICT-bedrijven, kunstenaars enz. Buiten is er een pluktuin.  

22.In Haren staat de Chinese tuin in de Hortus. Er zijn drie Chinese tuinen van deze omvang buiten China: in Sydney, Melbourne en Haren.

23.Het zwembad Scharlakenhof is door inzet van vrijwilligers gered van sluiting.

24.De Mikkelhorst is een unieke ecologische zorgboerderij met een theeschenkerij, een tuinderij, dieren en speelvoorzieningen. Er wordt gewerkt door heel veel mensen met een beperking en 70 vrijwilligers. Het is een vorm van omgekeerde integratie. De mensen zonder beperking komen naar de wereld van mensen met een beperking. De Mikkelhorst is bezig met een vooruitstrevend plan voor polycultuur met een zonnepark, ruimte voor dieren en een notengaard.

25.Haren is de eerste gemeente in de provincie Groningen die een gebiedstafel in het kader van Noorden Duurzaam heeft ingericht.

26.Haren staat bovenaan op de lijst van donorregistraties in de provincie Groningen.

27.Haren heeft onmiddellijk een plan ingediend voor het behoud van banen in de Thuiszorg op basis van een regeling van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

28.Haren is de enige gemeente in de provincie Groningen waar het gebruik van jeugdhulp op het niveau zit van het landelijk gemiddelde. In alle andere gemeenten ligt dat ruim boven het landelijke gemiddelde.

29.Haren is de eerste gemeente in de provincie Groningen, die in het kader van het inburgeringsprogramma vergunninghouders gebruik gaat maken van het Persoons profiel Scan van het psychologisch advies- en onderzoeksbureau Noa.

30.De woningmarkt in de regio vraagt om woningbouw in het dure segment in Haren. Dat is er volop, maar Haren kiest ook voor andere doelgroepen. Om de ambitie te realiseren van: Haren is voor iedereen bereikbaar!

31.In het cliëntervaringsonderzoek onder gebruikers van Wmo-voorzieningen in 18 Groninger gemeenten door het Sociaal Planbureau, scoort Haren ruim boven het gemiddelde in de provincie.

 


[1] De raad verwijst in dit verband onder meer naar zijn brief aan de  Minister van (…) (bijlage 1), die de raad hier als herhaald en ingelast verzoekt te beschouwen.

[2] Zie de pagina’s 13 en 17 en 18 in de begroting 2017

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *