Michiel Verbeek

26 mrt

De B&A groep heeft gekeken naar de kansen en bedreigingen van zelfstandigheid van de gemeente Haren. In hun eindoordeel komen ze tot nee, tenzij … Voor de invulling van die ‘tenzij’ geeft het rapport veel aanknopingspunten voor de zelfstandigheid van Haren.

Het college van B&W van Haren ziet kansen om de ‘nee tenzij’ om te zetten in ‘ja, het kan’. Daarvoor wordt een projectorganisatie opgezet rondom 6 punten: 1. Toekomstvisie. 2. Financiën. 3. Burgerparticipatie. 4. Bestuurskracht. 5. Ambtelijke organisatie. 6. Regionale samenwerking.

Het college heeft gekozen om de kritiekpunten uit het rapport op te pakken en er mee aan de slag te gaan. Voor degenen die de overall beoordeling aan het eind van het rapport hebben gelezen, hebben 12 punten aangetroffen. Hieronder staan die punten met de beoordeling van B&A en mijn reactie.

 

 

Onderwerp

Beoordeling B&A

Andere kijk

 

 

 

 

1

Draagvlak

Het draagvlak voor zelfstandigheid is groot. Blijkt uit de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 en de mobilisatie van inwoners op lokale bijeenkomsten om mee te denken.

 

De bevolking in Haren is jaren consistent in de wens graag zelfstandig te willen blijven, maar als het niet kan dan had een fusie met Tynaarlo de grootste steun.

2

Houding buurgemeenten

Buurgemeenten (op Ten Boer na) zijn geen voorstander van een zelfstandig Haren. Gemeenten vinden de ‘alleingang’ in het bestuurlijke opschalingsproces niet passend. Gemeenten hebben bedenkingen bij intergemeentelijke samenwerking.

 

Het is heel begrijpelijk dat gemeenten waar verzet is tegen herindeling het lastig vinden als Haren wel zelfstandig door kan gaan. Dat is van tijdelijke aard. Op een gegeven moment staat de inhoud van maatschappelijke vraagstukken weer voorop en niet het thema herindeling.

3

Identiteit

Haren heeft een eigen en onderscheiden identiteit. Inwoners zijn betrokken als het gaat om het laten horen van een mening en inzet als vrijwilliger. Burgerkracht in de zin van meewerken in de aanpak van maatschappelijke vraagstukken is moeilijker te mobiliseren. Het plezierig leven en wonen met een groen karakter en goede voorzieningen vertaalt zich in het accent op beheren en onder/behouden.

 

Haren kenmerkt zich door een dorps- en groen karakter met veel hoogwaardige voorzieningen. Op het gebied van onderwijs, sport, zorg en detailhandel. Voor wie het wil zien zijn er ontzettend veel burgerinitiatieven geweest in het verleden en zijn er veel initiatieven gaande. Wat voor de toekomst misschien nog veel belangrijker is dat Haren een enorm potentieel heeft aan burgerkracht. Uit onderzoek (o.a. Motivaction) blijkt dat de middenklasse essentieel is voor burgerkracht. En dan ook nog de middenklasse, die niet wordt opgeslokt door onzekerheid van baan en werk. In Haren zijn erg veel ouderen die nog binding hebben met hun werkzame leven en tijd hebben. Die kunnen een doorslaggevende rol spelen bij succesvolle burgerinitiatieven. Het bureau B&A ziet veel burgerkracht op het gebied van sport en ouderenzorg, maar niet op het terreinen waar de overheid zich terugtrekt. En dat komt dat in Haren de lokale overheid zich nog helemaal niet overal uit terugtrekt. Maar als dat zou moeten om bijvoorbeeld financiële redenen dan is er een groot potentieel aan burgerkracht. Een andere ruime vijver van burgerkracht zit in de groep meedenkers. Er zijn veel inwoners van Haren die graag in meedenkkringen hun expertise en ervaring willen inbrengen. Kan helpen bij de oplossen van het capaciteitsprobleem van de ambtelijke organisatie. Door het hoge opleidingsniveau van de bevolking in Haren is hier sprake van een grote onbenutte burgerintelligentiecapaciteit.

 

4

Bestuurskracht

In Haren zijn korte lijnen tussen inwoners, organisaties en bedrijven en raad, college en ambtenaren. De keerzijde bij bestuurskracht is dat de politieke agenda voor een belangrijk deel wordt bepaald door individuele signalen en politieke wensen die onvoldoende verankerd zijn in feitelijke informatie over de stand van zaken in de gemeenschap.

 

Bestuur en ambtelijke organisatie is makkelijk benaderbaar en ze zijn responsief. De bestuursstijl is meer gericht op wat de samenleving vraagt, dan zelf bepalen wat goed is voor de samenleving!

5

Aanpak vraagstukken

Haren kent een actiegerichte aanpak. Pragmatische wijze: aan de slag. De keerzijde hiervan is dat een langere termijnvisie ontbreekt.

 

De actiegerichte aanpak past bij de kanteling naar meer vraaggericht bestuur. De overall langetermijnvisie is in het kader van de nieuwe structuurvisie uitgesteld tot er duidelijkheid was over de herindeling. De langetermijnvisie zal direct worden opgepakt.

 

6

Koersvastheid bij eenmalige opgaven

Lokale ambities en grote wettelijke opgaven worden met veel inzet opgepakt. Het gebrek aan een heldere richtinggevende visie leidt tot het beeld van wisselvalligheid bij partners. Bij onderwerpen als: decentralisaties, stationsgebied en het centrum.

 

Het verwijt van wisselvalligheid op deze drie onderwerpen is volstrekt misplaatst. Er is geen sprake van wisselvalligheid of wiebelig beleid, maar er is sprake van gewijzigde omstandigheden waarop adequaat gereageerd wordt.

7

Gemeenschappelijke regelingen

Haren heeft in afnemende mate invloed op de inhoud, kwaliteit en kosten van de keuzen die in gemeenschappelijke regelingen worden gemaakt.

 

Dat is een raar verwijt en wordt nergens met concrete situaties gestaafd. Wat in het verleden gold en wat in de toekomst blijft gelden is dat Haren geeft machtsfactor is in omvang. Haren heeft het altijd moeten hebben van overtuigende argumenten en van innovaties. Dat was zo en zal zo blijven!

 

8

Intergemeentelijke samenwerking

Samenwerking in het sociaal domein blijft mogelijk na herindeling, maar de invloed van Haren wordt beperkt. Nu is Haren een gelijkwaardige partner. Het is zeer de vraag of dat in een opgeschaalde omgeving zo blijft.

 

Interessant dat in het sociaal domein expliciet door het bureau wordt opgemerkt dat samenwerking mogelijk blijft. Daarbij moet gedacht worden aan de jeugdwet. Bij de andere intergemeentelijke samenwerkingsverbanden geldt argumentatie en innovatie. Niets nieuws onder de zon. Het aantal intergemeentelijke samenwerkingsverbanden is trouwens beperkt. Haren heeft bijvoorbeeld niet zoals veel andere gemeenten in de provincie een gemeenschappelijke ISD (Intergemeentelijke Sociale Dienst).

Bij Meerschap, Zuidlaardermeer, VGG, Veiligheidsregio, Veiligheidshuis, Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg, RMC kunnen partners niet om Haren heen. Bij Beschermd wonen, RIGG en Publieke Gezondheid zijn alle gemeenten in de provincie betrokken. Ook hier is het niet logisch om Haren buiten de regeling te zetten. Als partners dat onverhoopt toch willen zijn er Drentse alternatieven. Afvalverwijdering en Omgevingsdienst is bijna sprake van een soort leveranciers-klant relatie. Voor de regio Groningen-Assen is Haren niet weg te denken in het centrum van de regio. De samenwerkingsverbanden richting Drenthe staan al helemaal niet onder druk: Baasis, Leerlingenvervoer, Geopark.

 

9

Financiën

Financieel staat Haren er zorgelijk voor, ondanks stevige stappen in de afgelopen periode. De lokale ambities en het hoge niveau van voorzieningen komt onder druk door bezuinigingen. Vooral die op de ambtelijke organisatie.

 

De gemeente Haren heeft decennialang financieel sterke jaren gekend. Daarna een aantal moeilijke jaren. Sinds 2014 zijn de financiën weer in de greep en wordt solide financieel beleid gedragen door de gehele gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. Het perspectief voor een behoorlijke netto-schuldquote en debtratio is geschetst in de meerjarenbegroting van 2016-2019.  Er is een verkoopbeleid bepaald ten aanzien van vastgoed. Het weerstandsvermogen dekt een aantal conservatief ingeschatte risico’s af. Er zijn bezuinigingen afgesproken. Niet boterzacht in het laatste jaar van een meerjarenbegroting met een boterzachte taakstelling, maar concrete bezuinigingen in het eerste deel van de meerjarenbegrotingsperiode. De gemeente Haren kent geen enkele grondexploitatie die er slecht voor staat. De Grexen van de gemeente staan er goed voor! En als buffer heeft de gemeente dan ook nog een behoorlijke onbenutte belastingcapaciteit. Als het in Haren financieel gaat druppelen op het gebied van het sociaal domein regent het als het giet in veel andere gemeenten. Zover zal het daarom niet komen!

En als er voor bepaalde onderdelen van beleid minder geld beschikbaar is, zullen er maatregelen genomen worden om binnen het budget te blijven.

 

10

Samenwerking gemeente, inwoners en andere partners

Samen oppakken van maatschappelijke opgaven wordt steeds belangrijker. Bijdrage is niet vanzelfsprekend. Soms voelen partners zich niet serieus genomen. Bij de start gaat het vaak goed, maar de follow-up laat nogal eens te wensen over.

 

Haren zal de aanpakstijl moeten verbeteren met betrekking tot informatievoorziening en communicatie.

11

Relatie met Groningen

Harense inwoners zijn voor werkgelegenheid en onderwijs aangewezen op Groningen. En zij maken veel gebruik van culturele voorzieningen. Voor wat betreft winkelarsenaal worden Groningen en Haren als één gebied gezien.

 

Haren bestaat bij de gratie van Groningen, maar dat is nog geen reden om te fuseren. Het is zonder meer waar dat veel inwoners van Haren werken en recreëren in Groningen. De culturele instellingen in Groningen zullen daar blij mee zijn. Het levert inkomsten op en voor de gemeente Groningen extra inkomsten in de Algemene Uitkering van het Rijk (maatstaf regionaal klantenpotentieel).

Het zelfstandige winkelgebied biedt wel de mogelijkheid om dat samen met winkeliers in te richten. Veel invloed van de detaillisten zelf. Denk hierbij aan het Dorpsfonds. In een zelfstandig Haren is het mogelijk om in gezamenlijkheid te kiezen voor bijvoorbeeld vrij parkeren. Als wijk van Groningen is dat onmogelijk. Hierdoor kan het winkelcentrum dus ook concurrerend zijn aan Groningen en zeker niet alleen complementerend.

 

12

Geografische positie

Haren neemt een sleutelpositie in, in de corridor Groningen-Assen. Kan de gemeente de weelde van die sleutelpositie wel blijven dragen in de toekomst?

 

Haren is één van de gemeenten geweest die met grote inzet en passie heeft meegewerkt aan de totstandkoming van de regio Groningen-Assen. Voor Haren is deze regio een essentieel sociaaleconomisch knooppunt. Na een tanend bestaan van de regio is er sprake van een wederopstanding, die aan alle kanten door Haren ondersteund wordt. Haren heeft samen met Tynaarlo een bijzondere taak in het behoud en de ontwikkeling van de natuurlandschappelijke waarden van de regio. En dat vormt weer een belangrijke economische pijler! Misschien is het goed om in herinnering te roepen dat het bouwplan DHE (het grootste en meest succesvolle bouwplan momenteel in Noord-Nederland) een project is voor de regio Groningen-Assen.

 

 

Michiel Verbeek, 26 maart 2016

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *